1. Tóm tắt ngắn gọn nội dung văn bản
Thông tư 22/2023/TT-BYT kế thừa và cập nhật các định mức kinh tế kỹ thuật từ các thông tư cũ. Giá của một dịch vụ xét nghiệm được cấu thành từ: Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao, điện nước, nhân công và quản lý. Trong đó, định mức hóa chất được quy định cụ thể cho từng loại xét nghiệm (ví dụ: một xét nghiệm Glucose cần bao nhiêu ml thuốc thử, bao nhiêu mẫu chuẩn, mẫu kiểm tra). Bệnh viện phải xây dựng giá dựa trên định mức này và kết quả đấu thầu thực tế.
2. Các điểm cần lưu ý để không bị xuất toán
2.1. Những nội dung nào dễ bị hiểu sai?
Định mức "Hao hụt" và "Mẫu chạy máy": Nhiều đơn vị hiểu sai rằng có thể cộng dồn tất cả lượng hóa chất tiêu hao do khởi động máy (startup), rửa máy (wash) vào định mức thanh toán cho từng bệnh nhân. Tuy nhiên, BHXH chỉ thanh toán theo định mức chuẩn đã kết cấu trong giá. Các chi phí vận hành máy phải được phân bổ đúng theo quy trình kỹ thuật.
Đơn vị tính (UOM): Nhầm lẫn giữa đơn vị "Test", "Ml", hay "Hộp". Nếu đấu thầu theo "Hộp" nhưng khi xây dựng định mức lại tính sai số "Test" thực tế chiết xuất được từ hộp đó, dẫn đến đơn giá/test bị đội lên, đây là sai phạm về tài chính nghiêm trọng.
2.2. Những điều kiện thanh toán nào cần đặc biệt lưu ý?
Tương thích giữa Hóa chất và Máy xét nghiệm: Theo QĐ 130, mã hóa chất (
MA_VAT_TU) phải tương thích với mã máy (MA_MAY). Nếu máy đóng (Closed system) chỉ chạy được hóa chất của hãng nhưng bệnh viện lại thanh toán theo giá hóa chất của hãng khác (thường là rẻ hơn hoặc đắt hơn không phù hợp), hồ sơ sẽ bị nghi vấn về tính trung thực.Tỷ lệ Mẫu kiểm tra (QC) và Hiệu chuẩn (Cal): BHXH kiểm soát rất chặt tỷ lệ này. Nếu số lượng hóa chất dùng cho QC/Cal cao bất thường so với tổng số lượng xét nghiệm cho bệnh nhân, phần vượt định mức này sẽ bị xuất toán.
2.3. Những sai sót thường gặp khi áp dụng thực tế
Tính trùng hóa chất trong bộ kit: Một bộ kit xét nghiệm đã bao gồm đầy đủ thuốc thử, mẫu chuẩn nhưng bệnh viện lại tách riêng mã mẫu chuẩn để tính thêm tiền.
Sai lệch định mức giữa các đời máy: Máy thế mới thường tiết kiệm hóa chất hơn máy đời cũ. Nếu bệnh viện dùng máy mới nhưng vẫn áp định mức hóa chất của máy cũ (cao hơn), BHXH sẽ xuất toán phần chênh lệch khi đối soát hồ sơ trang thiết bị.
Lỗi làm tròn số: Sai sót trong việc làm tròn các đơn vị nhỏ (microlit) khi nhân với số lượng lớn bệnh nhân dẫn đến tổng tiền hóa chất trên bảng kê vượt quá thực tế nhập kho.
3. Gợi ý cách triển khai trong bệnh viện
Xây dựng bảng định mức chi tiết cho từng máy (Machine-specific BOM): Phòng Tài chính kế toán phối hợp với Khoa Xét nghiệm xây dựng bảng định mức hóa chất cho từng máy xét nghiệm cụ thể dựa trên thông số kỹ thuật của hãng và kết quả thầu.
Cấu hình "Đơn giá ảo" trên LIS/HIS: Thiết lập hệ thống để khi thực hiện 1 xét nghiệm, phần mềm tự động trừ đúng số lượng hóa chất theo định mức trong kho dược. Điều này giúp đối soát tức thời giữa "Hóa chất đã dùng" và "Hóa chất đã thu tiền".
Hậu kiểm tỷ lệ tiêu hao: Định kỳ hàng tháng, bộ phận Giám định nội bộ phải so sánh: (Tổng hóa chất xuất kho) / (Tổng số xét nghiệm đã thanh toán). Nếu tỷ lệ này lệch quá 5-10% so với định mức, cần phải điều chỉnh ngay trước khi BHXH thanh tra.
Cập nhật danh mục theo Thông tư 22: Rà soát lại toàn bộ mã dịch vụ và đơn giá hóa chất tương ứng để đảm bảo khớp với các mốc thời gian hiệu lực của thông tư mới nhất.