Công tiêm và công truyền tĩnh mạch là những kỹ thuật điều dưỡng cơ bản nhưng lại có tần suất thực hiện lớn nhất trong bệnh viện. Theo quy định mới tại Thông tư 22/2023/TT-BYT, việc bóc tách hoặc kết cấu các chi phí này vào giá dịch vụ đã có những thay đổi quan trọng. Nếu không nắm vững quy tắc "không thanh toán ngoài đơn giá", bệnh viện rất dễ bị xuất toán hàng loạt do lỗi tính trùng.
Dù mức giá cho mỗi lượt tiêm, truyền không quá cao, nhưng với số lượng lên đến hàng nghìn lượt mỗi ngày, đây là nhóm dịch vụ thường xuyên bị cơ quan Bảo hiểm xã hội (BHXH) truy thu khi hậu kiểm.
1. Tóm tắt nội dung quy định pháp lý
Thông tư 22/2023/TT-BYT quy định thống nhất giá dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh BHYT giữa các bệnh viện cùng hạng. Điểm cốt lõi liên quan đến công tiêm, truyền bao gồm:
Kết cấu trong giá ngày giường: Đối với bệnh nhân nội trú, công tiêm (bắp, dưới da, tĩnh mạch) và công truyền dịch thông thường đã được kết cấu trực tiếp vào giá dịch vụ Ngày giường bệnh.
Điều kiện thanh toán riêng: Công tiêm/truyền chỉ được thanh toán riêng biệt trong các trường hợp:
Bệnh nhân điều trị ngoại trú.
Thực hiện tại phòng cấp cứu (không tính tiền giường).
Các kỹ thuật truyền đặc thù (như truyền máu, truyền hóa chất) có mã dịch vụ kỹ thuật riêng biệt.
2. Các điểm cần lưu ý để không bị xuất toán
2.1. Những nội dung dễ bị hiểu sai
"Tiêm thuốc đắt tiền thì được thu công tiêm": Đây là quan điểm sai lầm. Bất kể thuốc đắt hay rẻ, nếu bệnh nhân đang nằm viện và đã tính tiền giường, điều dưỡng thực hiện tiêm thuốc sẽ không được kê thêm mã "Công tiêm".
Truyền dịch kéo dài: Nhiều đơn vị cho rằng truyền dịch nhiều chai trong ngày thì được tính nhiều lần công truyền. Thực tế, BHYT thường chỉ thanh toán theo lượt tiếp cận hoặc theo quy trình kỹ thuật cụ thể, việc chia nhỏ chai dịch để tăng số lần công truyền sẽ bị coi là lạm dụng.
2.2. Điều kiện thanh toán và minh chứng dữ liệu
Phiếu thực hiện y lệnh: Thời gian tiêm, truyền trên bảng kê tài chính phải khớp với thời gian điều dưỡng ký nhận trên phiếu thực hiện y lệnh. Nếu có sự chênh lệch hoặc thiếu chữ ký minh chứng, dịch vụ sẽ bị xuất toán.
Mã giường bệnh: Hệ thống giám định tự động kiểm tra: Nếu trong ngày bệnh nhân có phát sinh mã Giường nội trú, mọi mã Công tiêm/truyền lẻ đi kèm sẽ bị hệ thống tự động từ chối thanh toán.
2.3. Những sai sót thường gặp trong thực tế
Kê nhầm công tiêm vào đơn thuốc ngoại trú: Bệnh nhân khám ngoại trú nhưng được chỉ định về nhà tự tiêm, bác sĩ lại kê thêm "Công tiêm" vào bảng kê BHYT (trong khi bệnh viện không thực hiện).
Tính trùng vật tư tiêu hao: Kê thêm bơm tiêm, bông cồn lẻ khi các vật tư này đã nằm trong định mức kết cấu của giá dịch vụ tiêm/truyền hoặc giá ngày giường.
Lỗi mã hóa: Áp mã "Truyền tĩnh mạch" cho các trường hợp chỉ là tiêm tĩnh mạch chậm, dẫn đến sai lệch về mức giá và định mức vật tư.
3. Gợi ý cách triển khai trong bệnh viện
Để quản trị rủi ro ở mức "Trung bình" nhưng có hệ số lặp lại cao này, bệnh viện nên thực hiện các giải pháp sau:
Cấu hình chặn tự động trên HIS: Thiết lập quy tắc logic: "Nếu đối tượng là bệnh nhân Nội trú + Đã có tiền giường -> Ẩn danh mục Công tiêm/truyền lẻ". Điều này giúp điều dưỡng không thể chọn sai mã dịch vụ khi làm bảng kê.
Chuẩn hóa bộ vật tư đi kèm (Kit): Xây dựng định mức vật tư (kim, dây truyền, bơm tiêm) gắn liền với mã dịch vụ truyền dịch ngoại trú. Khi chỉ định dịch vụ, vật tư tự động trừ kho đúng định mức, tránh việc kê lẻ gây nghi ngờ lạm dụng.
Số hóa Phiếu tiêm truyền: Sử dụng ứng dụng di động để điều dưỡng quét mã vạch trên cổ tay bệnh nhân và chai dịch tại thời điểm thực hiện. Dữ liệu thời gian thực (Real-time) này là bằng chứng chống xuất toán vững chắc nhất khi đối soát với BHXH.
Kiểm soát chéo tại Khoa Dược: Đối soát lượng bơm kim tiêm xuất cho các khoa lâm sàng với số lượng y lệnh tiêm thực tế. Sự sai lệch quá lớn (thường là thừa vật tư) cần được rà soát lại quy trình quản lý kho lẻ.