Xạ trị và xạ phẫu là những phương pháp điều trị ung thư hiện đại, sử dụng các chùm tia bức xạ năng lượng cao để tiêu diệt tế bào ác tính. Tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, với sự hỗ trợ của các hệ thống máy móc tiên tiến như CyberKnife và TrueBeam STx, quy trình này được thực hiện khép kín và chính xác đến từng milimet. Việc hiểu rõ các bước chuẩn bị sẽ giúp bệnh nhân giảm bớt lo lắng và phối hợp tốt nhất với bác sĩ trong suốt quá trình điều trị.
Bước 1: Khám, tư vấn và làm hồ sơ bệnh án
Đây là giai đoạn đánh giá ban đầu để đưa ra chỉ định điều trị phù hợp nhất.
Thăm khám: Bệnh nhân được bác sĩ chuyên khoa ung thư khám lâm sàng, đánh giá tổng trạng và tiền sử bệnh.
Hội chẩn: Các chuyên gia sẽ hội chẩn dựa trên kết quả giải phẫu bệnh, phim chụp (CT, MRI, PET/CT) để quyết định phương pháp (xạ trị đơn thuần hay kết hợp hóa chất/phẫu thuật).
Làm hồ sơ: Bệnh nhân được hướng dẫn làm thủ tục nhập viện hoặc điều trị ngoại trú theo quy định.
Bước 2: Chụp CT mô phỏng và cố định tư thế
Đây là bước nền tảng để xác định "bản đồ" điều trị trên cơ thể bệnh nhân.
Cố định: Kỹ thuật viên sử dụng các dụng cụ hỗ trợ như mặt nạ nhiệt (cho vùng đầu cổ), gối kê hoặc đệm chân không để đảm bảo bệnh nhân nằm ở một tư thế duy nhất, không xê dịch.
Chụp mô phỏng: Bệnh nhân được chụp CT trong tư thế đã cố định. Hình ảnh này giúp bác sĩ xác định tọa độ chính xác của khối u và các cơ quan lành xung quanh.
Đánh dấu: Bác sĩ có thể đánh dấu bằng các điểm xăm nhỏ trên da hoặc vẽ mực chuyên dụng để làm mốc định vị cho các lần chiếu tia sau này.
Bước 3: Lập kế hoạch điều trị trên hệ thống máy tính
Sau khi có hình ảnh CT mô phỏng, đội ngũ chuyên gia sẽ làm việc trên phần mềm chuyên dụng (như Eclipse).
Vẽ thể tích: Bác sĩ xác định vùng cần chiếu xạ (GTV, CTV, PTV) và các cơ quan cần bảo vệ (như tủy sống, tim, phổi).
Tính toán liều: Kỹ sư vật lý y khoa sẽ tính toán hướng đi của tia và liều lượng sao cho tập trung tối đa vào khối u nhưng tối thiểu tại mô lành.
Kiểm tra (QA): Trước khi điều trị thực tế, kế hoạch phải được chạy thử trên máy để đảm bảo an toàn tuyệt đối.
Bước 4: Thực hiện chiếu xạ (Xạ trị/Xạ phẫu)
Bệnh nhân bắt đầu quá trình điều trị trực tiếp tại phòng máy.
Định vị: Bệnh nhân nằm đúng tư thế như khi chụp mô phỏng. Hệ thống hình ảnh IGRT (xạ trị dưới hướng dẫn hình ảnh) sẽ kiểm tra lại vị trí khối u trước mỗi lần phát tia.
Phát tia: Máy xạ trị (như TrueBeam hoặc CyberKnife) sẽ quay quanh bệnh nhân để phát tia. Quá trình này không gây đau đớn và diễn ra trong khoảng 15–30 phút.
Thời gian: Xạ trị thường chia làm nhiều buổi (phân liều), trong khi xạ phẫu thường chỉ thực hiện từ 1 đến 5 lần với liều cao.
Bước 5: Theo dõi và tái khám sau điều trị
Trong quá trình xạ: Bác sĩ và điều dưỡng sẽ theo dõi các phản ứng phụ (như mệt mỏi, viêm da vùng xạ) để có thuốc hỗ trợ kịp thời.
Kết thúc đợt: Bệnh nhân được hướng dẫn cách chăm sóc sức khỏe, chế độ dinh dưỡng và hẹn lịch tái khám định kỳ (thường là sau 1 tháng, 3 tháng) để đánh giá mức độ đáp ứng của khối u qua các xét nghiệm hình ảnh.
Kết luận: Quy trình xạ trị - xạ phẫu tại Bệnh viện 108 là sự kết hợp giữa công nghệ đỉnh cao và sự chăm sóc y tế chuyên nghiệp. Bệnh nhân hoàn toàn có thể yên tâm vào sự chính xác và an toàn của lộ trình điều trị này.