Tăng huyết áp cấp cứu là một tình trạng y khoa nghiêm trọng khi huyết áp tăng cao đột ngột (thường trên 180/120 mmHg) kèm theo bằng chứng tổn thương cơ quan đích đang tiến triển như não, tim, thận hoặc mắt. Việc xử trí kịp thời và đúng phác đồ tại bệnh viện đóng vai trò quyết định trong việc ngăn ngừa các biến chứng tử vong hoặc di chứng nặng nề.
Nhận diện và đánh giá nhanh tình trạng cấp cứu
Khi tiếp nhận bệnh nhân có huyết áp tăng cao, quy trình đánh giá được thực hiện khẩn trương nhằm phân biệt giữa "tăng huyết áp cấp cứu" (có tổn thương cơ quan đích) và "tăng huyết áp khẩn cấp" (chưa có tổn thương):
Lâm sàng và Nội khoa: Khám thực thể để tìm các dấu hiệu thần kinh (đột quỵ, bệnh não do tăng huyết áp), dấu hiệu tim mạch (suy tim cấp, hội chứng mạch vành cấp) hoặc tổn thương đáy mắt.
Chẩn đoán hình ảnh: Thực hiện nhanh các kỹ thuật như chụp CT-Scan hoặc MRI não, siêu âm tim, và chụp X-quang ngực thẳng để xác định mức độ ảnh hưởng đến các cơ quan.
Xét nghiệm: Kiểm tra chức năng thận, men tim và các chỉ số điện giải để đánh giá tình trạng suy đa cơ quan tiềm ẩn.
Nguyên tắc điều trị và kiểm soát huyết áp an toàn
Trong tăng huyết áp cấp cứu, mục tiêu không phải là hạ huyết áp về mức bình thường ngay lập tức mà là hạ có kiểm soát để tránh gây thiếu máu cục bộ cho các cơ quan quan trọng:
Hồi sức cấp cứu: Bệnh nhân được chăm sóc tại đơn vị hồi sức tích cực. Sử dụng các thuốc hạ áp đường tĩnh mạch có tác dụng nhanh và dễ điều chỉnh liều dưới sự giám sát chặt chẽ của bác sĩ.
Dược lâm sàng: Phối hợp lựa chọn loại thuốc phù hợp với từng tình trạng bệnh lý đi kèm (ví dụ: ưu tiên thuốc khác nhau cho bệnh nhân bóc tách động mạch chủ so với bệnh nhân đột quỵ não).
Theo dõi liên tục: Các chỉ số huyết áp động mạch xâm lấn, nhịp tim và trạng thái ý thức được đội ngũ Điều dưỡng cập nhật liên tục mỗi 5-15 phút trong giai đoạn cấp.
Chăm sóc và quản lý dài hạn sau cấp cứu
Sau khi tình trạng cấp cứu ổn định, bệnh nhân sẽ được chuyển sang phác đồ duy trì và giáo dục sức khỏe để ngăn ngừa tái phát:
Dinh dưỡng: Thiết kế chế độ ăn giảm muối (DASH diet), hạn chế chất béo bão hòa và các chất kích thích dưới sự hướng dẫn của chuyên gia dinh dưỡng.
Giáo dục sức khỏe: Tư vấn về tầm quan trọng của việc tuân thủ thuốc điều trị kéo dài, cách tự theo dõi huyết áp tại nhà và nhận biết các dấu hiệu nguy hiểm.
Đào tạo và Nghiên cứu: Bệnh viện thường xuyên tổ chức các buổi đào tạo chuyên môn để cập nhật những khuyến cáo mới nhất từ Hội Tim mạch học, đảm bảo quy trình Điều trị luôn đạt chuẩn quốc tế.
Việc phối hợp nhịp nhàng giữa các chuyên khoa giúp tối ưu hóa thời gian can thiệp, hạn chế tối đa tổn thương vĩnh viễn và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người bệnh sau biến cố.