Xét nghiệm dấu ấn khối u (Tumor Markers) là việc định lượng các chất đặc biệt (thường là protein) do tế bào ung thư hoặc các tế bào bình thường của cơ thể sản sinh ra để đáp ứng với tình trạng ung thư. Đây là một công cụ hỗ trợ đắc lực giúp các bác sĩ phát hiện sớm, chẩn đoán xác định và đánh giá hiệu quả điều trị một cách khách quan nhất.
Các chỉ số dấu ấn khối u phổ biến và ý nghĩa
Mỗi loại ung thư thường liên quan đến một hoặc nhiều dấu ấn cụ thể. Một số chỉ số quan trọng bao gồm:
AFP (Alpha-Fetoprotein): Hỗ trợ tầm soát ung thư gan hoặc ung thư tế bào mầm.
CEA (Carcinoembryonic Antigen): Thường tăng cao trong ung thư đại trực tràng, phổi và dạ dày.
CA 125: Dấu ấn quan trọng trong theo dõi ung thư buồng trứng.
PSA (Prostate-Specific Antigen): Chỉ số đặc hiệu để tầm soát và theo dõi ung thư tuyến tiền liệt.
CA 15-3: Thường được sử dụng để theo dõi tiến triển của ung thư vú.
Quy trình xét nghiệm và phối hợp đa chuyên khoa
Tại bệnh viện, xét nghiệm dấu ấn khối u được thực hiện theo quy trình chuẩn hóa nhằm đảm bảo kết quả chính xác nhất:
Khoa Xét nghiệm: Sử dụng hệ thống máy miễn dịch tự động hiện đại để định lượng các chỉ số với độ nhạy và độ đặc hiệu cao. Quy trình nội kiểm và ngoại kiểm được thực hiện nghiêm ngặt hằng ngày.
Chuyên khoa Ung bướu: Bác sĩ lâm sàng dựa vào kết quả xét nghiệm kết hợp với các triệu chứng để đưa ra hướng chẩn đoán. Một lưu ý quan trọng là chỉ số dấu ấn khối u tăng cao không đồng nghĩa với việc mắc ung thư (do có thể tăng trong các bệnh lý viêm nhiễm lành tính), cần phải phối hợp thêm các kỹ thuật khác.
Chẩn đoán hình ảnh: Khi có chỉ số dấu ấn khối u bất thường, bệnh nhân sẽ được chỉ định thực hiện siêu âm, CT-Scan hoặc MRI để tìm kiếm vị trí và kích thước khối u.
Giải phẫu bệnh: Là tiêu chuẩn vàng cuối cùng để xác định tính chất lành tính hay ác tính thông qua kết quả sinh thiết.
Vai trò của xét nghiệm trong theo dõi điều trị
Không chỉ có giá trị trong tầm soát, xét nghiệm dấu ấn khối u đóng vai trò then chốt trong quá trình Điều trị:
Đánh giá đáp ứng: Nếu chỉ số giảm sau phẫu thuật hoặc hóa trị, điều đó cho thấy phác đồ điều trị đang hiệu quả.
Phát hiện tái phát: Việc theo dõi định kỳ các chỉ số này giúp phát hiện sớm dấu hiệu ung thư quay trở lại ngay cả khi chưa có biểu hiện lâm sàng rõ rệt.
Tư vấn và Giáo dục sức khỏe: Đội ngũ Điều dưỡng và bác sĩ sẽ tư vấn cho người bệnh về thời điểm xét nghiệm tối ưu và cách đọc hiểu các chỉ số để tránh lo lắng không cần thiết.
Việc không ngừng cập nhật các kỹ thuật xét nghiệm mới thông qua các đề tài Nghiên cứu khoa học giúp bệnh viện nâng cao năng lực chẩn đoán, mang lại cơ hội điều trị thành công cao hơn cho người bệnh.