Truyền máu và các chế phẩm máu (hồng cầu, tiểu cầu, huyết tương...) là một kỹ thuật hồi sức quan trọng nhưng cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ tai biến nghiêm trọng nếu không tuân thủ quy trình. Để đảm bảo an toàn tuyệt đối, bệnh viện áp dụng quy trình kiểm soát đa tầng, đặc biệt là giai đoạn đối chiếu trực tiếp tại giường bệnh.
1. Nguyên tắc "3 tra, 5 đối" trong truyền máu
Trước khi bắt đầu truyền, điều dưỡng và bác sĩ phải thực hiện quy trình kiểm tra chéo nghiêm ngặt ngay tại giường bệnh nhân:
Tra cứu túi máu: Kiểm tra hạn sử dụng, chất lượng túi máu (màu sắc, có tủa hay bọt khí không), tính nguyên vẹn của bao bì.
Đối chiếu người bệnh: Họ tên, tuổi, số giường, số buồng và đặc biệt là mã số định danh bệnh nhân (ID).
Hòa hợp nhóm máu: Đối chiếu nhóm máu của người bệnh và nhóm máu ghi trên túi máu phải hoàn toàn phù hợp theo chỉ định lâm sàng.
2. Kỹ thuật thử phản ứng tại giường (Bedside Cross-match)
Đây là bước bắt buộc cuối cùng trước khi cho máu chảy vào cơ thể bệnh nhân:
Bác sĩ/Điều dưỡng thực hiện xét nghiệm định lại nhóm máu của bệnh nhân và nhóm máu của túi máu trên phiến đồ ngay tại giường.
Chỉ khi kết quả hòa hợp tại chỗ khớp với kết quả từ khoa Huyết học - Truyền máu, quy trình truyền mới được phép bắt đầu.
3. Quy trình theo dõi và giám sát 15 phút đầu
Giai đoạn bắt đầu truyền máu là thời điểm dễ xảy ra các phản ứng cấp tính (như sốc phản vệ, tan máu cấp):
Tốc độ truyền: Trong 15 phút đầu, máu được truyền rất chậm (khoảng 15–20 giọt/phút) để theo dõi phản ứng của cơ thể.
Giám sát dấu hiệu sinh tồn: Điều dưỡng theo dõi sát mạch, nhiệt độ, huyết áp, nhịp thở và các biểu hiện như mẩn ngứa, đau lưng, tức ngực của bệnh nhân.
Xử trí khẩn cấp: Nếu có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào, quy trình yêu cầu ngừng truyền máu ngay lập tức, giữ nguyên đường truyền và báo động cấp cứu.
4. Sự phối hợp đa chuyên khoa trong quản lý máu
Khoa Huyết học - Truyền máu: Đảm bảo cung ứng máu đã qua sàng lọc các bệnh truyền nhiễm và thực hiện xét nghiệm hòa hợp (Cross-match) chính xác tại phòng xét nghiệm.
Khoa Lâm sàng (Nội, Ngoại, Hồi sức): Đưa ra chỉ định truyền máu đúng lúc, đúng loại chế phẩm và đúng liều lượng.
Khoa Dược & Vật tư: Cung cấp các bộ dây truyền máu có màng lọc tiêu chuẩn để loại bỏ các cục máu đông nhỏ hoặc tạp chất.
Hội đồng Thẻ truyền máu: Thường xuyên kiểm tra, giám sát hồ sơ và quy trình truyền máu tại các khoa phòng để đảm bảo tính tuân thủ.
5. Quản lý túi máu sau truyền
Túi máu sau khi truyền xong phải được lưu giữ ít nhất 24 giờ tại khoa phòng để phục vụ công tác hồi cứu nếu bệnh nhân có phản ứng muộn.
Việc tiêu hủy túi máu sau đó phải tuân thủ quy định về Kiểm soát nhiễm khuẩn đối với chất thải y tế nguy hại.
Truyền máu an toàn không chỉ là kỹ thuật y tế mà còn là trách nhiệm đạo đức, đảm bảo mỗi giọt máu hiến tặng đều được sử dụng hiệu quả và an toàn nhất cho người bệnh.