Mỗi cơ thể có khả năng hấp thụ, chuyển hóa và đào thải thuốc khác nhau. Việc sử dụng cùng một liều thuốc cho mọi bệnh nhân có thể dẫn đến tình trạng: hoặc không đủ liều để chữa bệnh, hoặc quá liều gây độc tính nguy hiểm. Quy trình Theo dõi nồng độ thuốc trong điều trị (Therapeutic Drug Monitoring - TDM) là giải pháp giúp bác sĩ "đo ni đóng giày" liều lượng thuốc chính xác cho từng bệnh nhân cụ thể.
Tại sao cần thực hiện TDM?
TDM đặc biệt quan trọng đối với các loại thuốc có "cửa sổ điều trị hẹp" (khoảng cách giữa liều có tác dụng và liều gây độc rất nhỏ). Các nhóm thuốc thường được chỉ định TDM bao gồm:
Kháng sinh liều cao: Như Vancomycin, Aminoglycosid (Amikacin, Gentamicin) để tránh suy thận và độc tính trên tai.
Thuốc chống thải ghép: Như Cyclosporin, Tacrolimus cho bệnh nhân sau ghép tạng.
Thuốc chống động kinh: Phenytoin, Carbamazepin...
Thuốc điều trị tim mạch: Digoxin.
Quy trình phối hợp chặt chẽ giữa Y và Dược
Để kết quả TDM có giá trị lâm sàng, cần sự phối hợp nhịp nhàng theo quy trình chuẩn:
Khoa Điều trị (Lâm sàng): Bác sĩ chỉ định TDM và xác định thời điểm lấy máu chính xác (thường là nồng độ đáy - ngay trước liều tiếp theo). Điều dưỡng thực hiện lấy mẫu máu và ghi chú chính xác thời gian để gửi đến phòng xét nghiệm.
Khoa Xét nghiệm: Sử dụng các hệ thống máy phân tích hiện đại (như máy sắc ký lỏng hoặc máy miễn dịch) để định lượng nồng độ thuốc trong huyết tương với độ chính xác cao.
Dược lâm sàng: Đây là khâu then chốt. Dược sĩ lâm sàng sử dụng các phần mềm dược động học chuyên dụng để phân tích kết quả xét nghiệm, kết hợp với tình trạng lâm sàng (chức năng gan, thận) để đưa ra khuyến cáo hiệu chỉnh liều lượng hoặc khoảng cách dùng thuốc tiếp theo cho bác sĩ.
Lợi ích vượt trội cho người bệnh
Việc áp dụng TDM mang lại những giá trị thiết thực trong công tác chăm sóc sức khỏe:
Đảm bảo hiệu quả tối đa: Giúp thuốc sớm đạt được nồng độ điều trị, rút ngắn thời gian nằm viện.
An toàn tuyệt đối: Phòng ngừa sớm các tác dụng phụ nghiêm trọng và tổn thương tạng do quá liều.
Tiết kiệm chi phí: Tránh lãng phí thuốc và giảm chi phí xử trí các biến chứng do độc tính của thuốc gây ra.
Bệnh viện không ngừng đẩy mạnh các hoạt động Nghiên cứu khoa học và cập nhật các hướng dẫn mới của Cục Quản lý Dược để chuẩn hóa quy trình TDM, khẳng định cam kết lấy người bệnh làm trung tâm và nâng cao tính chuyên nghiệp trong công tác điều trị.