Chất thải y tế nguy hại phát sinh trong quá trình khám bệnh, chữa bệnh nếu không được quản lý đúng quy trình sẽ tiềm ẩn nguy cơ lây nhiễm, gây ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe nhân viên y tế, người bệnh và cộng đồng. Việc triển khai đồng bộ quy trình quản lý chất thải y tế nguy hại là yêu cầu bắt buộc trong công tác quản lý chất lượng bệnh viện.
1. Phân loại chất thải y tế nguy hại
Chất thải y tế nguy hại trong bệnh viện được phân loại ngay tại nguồn phát sinh, bao gồm:
Chất thải lây nhiễm: Bông băng, gạc, vật tư y tế đã sử dụng, dịch tiết, máu và các chế phẩm của máu.
Chất thải sắc nhọn: Kim tiêm, dao mổ, lưỡi lam, mảnh thủy tinh vỡ.
Chất thải hóa học nguy hại: Hóa chất xét nghiệm, dung môi, thuốc quá hạn hoặc hỏng.
Chất thải dược phẩm: Thuốc gây độc tế bào, thuốc kháng sinh loại bỏ, thuốc bị thu hồi.
Chất thải giải phẫu: Mô, bộ phận cơ thể người sau phẫu thuật.
Việc phân loại đúng ngay từ đầu là yếu tố quyết định hiệu quả của toàn bộ quy trình xử lý.
2. Thu gom và lưu chứa tạm thời
Chất thải y tế nguy hại phải được thu gom riêng, không trộn lẫn với chất thải sinh hoạt.
Sử dụng túi, thùng chuyên dụng có màu sắc, ký hiệu cảnh báo rõ ràng.
Chất thải sắc nhọn phải bỏ vào hộp an toàn, không đổ đầy quá mức quy định.
Khu vực lưu chứa tạm thời phải đảm bảo:
Có mái che, nền chống thấm.
Có biển cảnh báo, hạn chế người không phận sự.
Đảm bảo thời gian lưu chứa ngắn, phù hợp với điều kiện thực tế của bệnh viện.
3. Vận chuyển nội bộ
Chất thải y tế nguy hại được vận chuyển theo tuyến đường riêng, tránh khu vực đông người.
Phương tiện vận chuyển phải kín, dễ vệ sinh, khử khuẩn sau mỗi ca vận chuyển.
Nhân viên thu gom, vận chuyển phải được trang bị đầy đủ phương tiện bảo hộ cá nhân.
4. Xử lý và tiêu hủy
Tùy theo điều kiện của bệnh viện, chất thải y tế nguy hại được xử lý bằng một hoặc kết hợp các hình thức:
Xử lý tại chỗ: Hấp tiệt khuẩn, xử lý nhiệt, nghiền cắt sau khử khuẩn.
Chuyển giao đơn vị chuyên trách: Đối với các loại chất thải không thể xử lý nội bộ, bệnh viện ký hợp đồng với đơn vị có đủ năng lực xử lý chất thải y tế nguy hại.
Việc bàn giao phải có đầy đủ hồ sơ theo dõi, đảm bảo truy xuất được quá trình xử lý.
5. Trách nhiệm của các khoa, phòng
Khoa lâm sàng, cận lâm sàng: Phân loại đúng, bỏ chất thải đúng nơi quy định.
Khoa Kiểm soát nhiễm khuẩn: Hướng dẫn, giám sát việc thực hiện quy trình tại các đơn vị.
Phòng Hành chính – Quản trị: Đảm bảo cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ thu gom và lưu chứa.
Ban Giám đốc: Chỉ đạo, kiểm tra định kỳ và xử lý kịp thời các tồn tại trong công tác quản lý chất thải.
6. Ý nghĩa trong quản lý chất lượng bệnh viện
Quản lý tốt chất thải y tế nguy hại góp phần:
Giảm nguy cơ lây nhiễm chéo trong bệnh viện.
Bảo vệ sức khỏe nhân viên y tế và người bệnh.
Đảm bảo an toàn môi trường và phát triển bệnh viện bền vững.
Là tiêu chí quan trọng trong đánh giá chất lượng bệnh viện và kiểm soát nhiễm khuẩn.