Kháng thuốc kháng sinh đang trở thành một trong những thách thức y tế lớn nhất toàn cầu. Chương trình Quản lý sử dụng kháng sinh (Antimicrobial Stewardship – ASP) được triển khai tại bệnh viện không chỉ nhằm tối ưu hóa hiệu quả điều trị cho từng cá nhân mà còn bảo vệ cộng đồng trước nguy cơ cạn kiệt nguồn thuốc điều trị trong tương lai.
Mục tiêu cốt lõi của chương trình ASP
Chương trình ASP hướng tới việc sử dụng kháng sinh theo nguyên tắc "4 đúng": Đúng người bệnh – Đúng kháng sinh – Đúng liều lượng – Đúng thời gian. Các hoạt động cụ thể bao gồm:
Tối ưu hóa phác đồ: Lựa chọn kháng sinh dựa trên bằng chứng khoa học và đặc điểm dịch tễ vi khuẩn tại bệnh viện.
Giảm thiểu tác dụng phụ: Hạn chế tình trạng loạn khuẩn đường ruột, nhiễm nấm và các phản ứng có hại của thuốc (ADR).
Ngăn chặn kháng thuốc: Kiểm soát chặt chẽ việc sử dụng các loại kháng sinh "vũ khí cuối cùng" để tránh sự hình thành của các siêu vi khuẩn đa kháng.
Sự phối hợp liên ngành – "Xương sống" của quản lý kháng sinh
Thành công của chương trình ASP phụ thuộc vào sự kết nối chặt chẽ giữa các chuyên khoa trong bệnh viện:
Dược lâm sàng: Đóng vai trò thường trực, thực hiện giám sát kê đơn, tư vấn bác sĩ về liều dùng (đặc biệt là chỉnh liều theo chức năng gan, thận) và chuyển đổi từ kháng sinh đường tiêm sang đường uống (IV to PO).
Vi sinh (Xét nghiệm): Cung cấp kết quả kháng sinh đồ nhanh chóng và chính xác, giúp bác sĩ chuyển từ điều trị kinh nghiệm sang điều trị đích (xuống thang kháng sinh).
Khối Điều trị (Lâm sàng): Các bác sĩ trực tiếp thăm khám và tuân thủ các hướng dẫn điều trị, đồng thời phối hợp hội chẩn trong các trường hợp nhiễm khuẩn nặng, phức tạp.
Kiểm soát nhiễm khuẩn: Thực hiện các biện pháp cách ly và vệ sinh môi trường để ngăn chặn sự lây lan của vi khuẩn kháng thuốc trong môi trường bệnh viện.
Giám sát, Đào tạo và Công nghệ thông tin
Để chương trình ASP đi vào thực chất, bệnh viện triển khai đồng bộ các giải pháp hỗ trợ:
Công nghệ thông tin: Ứng dụng phần mềm cảnh báo khi bác sĩ kê đơn kháng sinh cần ưu tiên quản lý hoặc khi có tương tác thuốc bất lợi.
Đào tạo liên tục: Tổ chức các buổi tập huấn chuyên môn cho nhân viên y tế về hướng dẫn sử dụng kháng sinh mới nhất từ Bộ Y tế.
Nghiên cứu khoa học: Thường xuyên phân tích số liệu tiêu thụ kháng sinh (chỉ số DDD) và xu hướng kháng thuốc để cập nhật phác đồ điều trị định kỳ.
Việc triển khai chương trình ASP không chỉ nâng cao chất lượng Điều trị mà còn thể hiện cam kết bền vững của bệnh viện trong việc bảo vệ sức khỏe nhân dân và thế hệ mai sau.