Khoa Phẫu thuật là khu vực có nguy cơ cao xảy ra các sự cố y khoa do tính chất phức tạp của các thủ thuật và áp lực thời gian. Việc triển khai hệ thống Quản lý rủi ro (Risk Management) theo hướng dẫn của Cục Quản lý Khám, chữa bệnh không chỉ giúp bảo vệ người bệnh mà còn bảo vệ chính đội ngũ nhân viên y tế trước những sự cố không mong muốn.
1. Nhận diện các rủi ro chính trong phẫu thuật
Quy trình quản lý bắt đầu bằng việc phân loại các nguy cơ phổ biến:
Rủi ro về danh tính: Nhầm lẫn bệnh nhân, nhầm vị trí phẫu thuật hoặc nhầm phương pháp mổ.
Rủi ro về nhiễm khuẩn: Nhiễm trùng vết mổ do vi phạm nguyên tắc vô khuẩn.
Rủi ro về kỹ thuật: Sự cố hỏng hóc thiết bị (máy gây mê, dao điện), bỏ quên dụng cụ/gạc trong cơ thể bệnh nhân.
Rủi ro về dùng thuốc: Nhầm lẫn thuốc tiền mê, thuốc tê hoặc các loại dịch truyền.
2. Triển khai Bảng kiểm an toàn phẫu thuật (Surgical Safety Checklist)
Đây là "vũ khí" quan trọng nhất để ngăn ngừa rủi ro, được thực hiện qua 3 giai đoạn bắt buộc:
Trước khi gây mê (Sign In): Xác nhận danh tính bệnh nhân, vị trí mổ đã được đánh dấu, kiểm tra máy gây mê và thuốc.
Trước khi rạch da (Time Out): Cả kíp mổ dừng lại để xác nhận tên bệnh nhân, quy trình mổ, và dự kiến các tình huống mất máu hoặc biến chứng có thể xảy ra.
Trước khi bệnh nhân rời phòng mổ (Sign Out): Kiểm tra lại số lượng dụng cụ, gạc, kim; dán nhãn bệnh phẩm và ghi nhận các vấn đề về thiết bị cần sửa chữa.
3. Quy trình báo cáo sự cố tự nguyện (Incident Reporting)
Để quản lý rủi ro hiệu quả, bệnh viện cần xây dựng môi trường báo cáo không đổ lỗi:
Khuyến khích báo cáo "suýt sót" (Near-miss): Những sự cố chưa gây hại cho bệnh nhân nhưng được phát hiện kịp thời. Đây là dữ liệu quý giá để cải tiến quy trình.
Phân tích nguyên nhân gốc rễ (RCA): Khi có sự cố xảy ra, hội đồng chuyên môn sẽ phân tích để tìm ra lỗi hệ thống thay vì tập trung chỉ trích cá nhân.
Xây dựng giải pháp ngăn ngừa: Từ kết quả phân tích, khoa sẽ cập nhật các quy trình chuẩn (SOP) để đảm bảo lỗi tương tự không lặp lại.
4. Sự phối hợp đa chuyên khoa trong quản lý rủi ro
Phòng Quản lý chất lượng: Đầu mối xây dựng hệ thống chỉ số an toàn và giám sát việc tuân thủ bảng kiểm.
Kíp phẫu thuật (Bác sĩ Ngoại khoa & Gây mê): Tuân thủ tuyệt đối quy trình "Time Out" và phối hợp thông tin thông suốt trong suốt ca mổ.
Điều dưỡng phòng mổ: Kiểm soát nghiêm ngặt số lượng dụng cụ, gạc và đảm bảo môi trường vô khuẩn.
Khoa Kiểm soát nhiễm khuẩn: Giám sát định kỳ môi trường phòng mổ và quy trình tiệt khuẩn dụng cụ.
5. Đào tạo và diễn tập tình huống
Tổ chức các buổi diễn tập xử trí sự cố (như cháy nổ phòng mổ, hỏng máy gây mê đột ngột).
Đào tạo kỹ năng giao tiếp trong kíp mổ (CRM - Crew Resource Management) để mọi thành viên đều có tiếng nói khi phát hiện nguy cơ không an toàn.
Việc quản lý rủi ro bài bản tại khoa Phẫu thuật là minh chứng rõ nét nhất cho cam kết đặt An toàn người bệnh lên hàng đầu của bệnh viện.