Trong một ca chạy thận nhân tạo, máu của bệnh nhân tiếp xúc trực tiếp với khoảng 120–150 lít dịch thẩm tách qua màng lọc. Nếu nước dùng để pha dịch không đạt chuẩn, các tạp chất, vi khuẩn và độc tố có thể xâm nhập thẳng vào máu, gây ra các biến chứng nguy hiểm như sốc phản vệ, hội chứng nhiễm trùng hoặc ngộ độc kim loại nặng. Do đó, kiểm soát chất lượng nước RO (Reverse Osmosis) là tiêu chuẩn sống còn tại các đơn vị lọc máu.
1. Hệ thống xử lý nước RO tiêu chuẩn
Hệ thống xử lý nước không chỉ là một máy lọc mà là một quy trình đa tầng:
Giai đoạn tiền xử lý: Loại bỏ cặn bẩn, làm mềm nước và khử Clo (tác nhân gây tan máu).
Màng lọc RO: Sử dụng áp suất cao để đẩy nước qua màng bán thấm, loại bỏ đến 99% các ion kim loại, vi khuẩn và nội độc tố.
Hệ thống phân phối: Nước sau lọc được dẫn qua hệ thống đường ống vòng kín (Loop) bằng inox 316 hoặc nhựa y tế chuyên dụng để tránh ứ đọng và hình thành màng sinh học (Biofilm).
2. Các chỉ số kiểm soát bắt buộc theo tiêu chuẩn AAMI/ISO
Chất lượng nước phải được giám sát định kỳ và đột xuất dựa trên 3 nhóm chỉ số:
Chỉ số lý hóa: Kiểm tra nồng độ các ion (như Canxi, Magie, Kali, Đồng...) và các chất độc hại (như Clo dư, Chloramine, Fluoride).
Chỉ số vi sinh: Tổng số vi khuẩn hiếu khí phải dưới ngưỡng cho phép (thường < 100 CFU/ml).
Nội độc tố (Endotoxin): Đây là các thành phần vách tế bào vi khuẩn có thể gây sốc cho bệnh nhân; nồng độ phải đạt < 0.25 EU/ml.
3. Quy trình giám sát và bảo trì hệ thống
Để đảm bảo an toàn tuyệt đối, đơn vị thận nhân tạo thực hiện quy trình kiểm tra đa tầng:
Kiểm tra hằng ngày: Nhân viên kỹ thuật kiểm tra độ dẫn điện (Conductivity), độ cứng và chỉ số Clo dư trước mỗi ca chạy thận.
Khử khuẩn định kỳ: Thực hiện súc rửa đường ống bằng hóa chất chuyên dụng hoặc nhiệt độ cao theo lịch trình tuần/tháng để tiêu diệt màng sinh học.
Xét nghiệm mẫu nước: Gửi mẫu nước đến các phòng xét nghiệm đạt chuẩn để phân tích vi sinh và nội độc tố định kỳ hàng tháng.
Thay thế vật liệu: Định kỳ thay thế các lõi lọc thô, hạt nhựa trao đổi ion và màng RO dựa trên số giờ vận hành.
4. Sự phối hợp đa chuyên khoa trong quản lý
Khoa Thận nhân tạo: Trực tiếp vận hành và giám sát các thông số máy lọc thận tại giường bệnh.
Tổ Kỹ thuật / Trang thiết bị: Đảm bảo hệ thống máy RO hoạt động ổn định và thực hiện bảo trì ngăn ngừa.
Khoa Kiểm soát nhiễm khuẩn: Tham gia lấy mẫu xét nghiệm độc lập và giám sát quy trình vệ sinh môi trường máy.
Khoa Xét nghiệm: Thực hiện phân tích các chỉ tiêu vi sinh và hóa lý với độ chính xác cao.
5. Xử trí sự cố về nước
Bệnh viện xây dựng kịch bản ứng phó khẩn cấp khi:
Chỉ số Clo dư vượt ngưỡng (ngừng ca lọc ngay lập tức để tránh tan máu).
Hệ thống RO gặp sự cố (chuyển sang phương án dùng nước dự phòng hoặc sơ tán bệnh nhân đến đơn vị liên kết).
Quản lý chất lượng nước RO chặt chẽ là minh chứng cho sự chuyên nghiệp và cam kết An toàn người bệnh cao nhất, giúp bệnh nhân an tâm điều trị và kéo dài sự sống.