Phòng cấp cứu là nơi ưu tiên tính mạng bệnh nhân lên hàng đầu, nhưng về mặt quản lý BHYT, đây cũng là nơi thường xuyên bị xuất toán do y lệnh thuốc không khớp với diễn biến lâm sàng hoặc vượt quá danh mục cho phép đối với hạng bệnh viện. Việc kiểm soát thuốc cấp cứu đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa bác sĩ lâm sàng và bộ phận quản lý dữ liệu XML.
1. Tóm tắt ngắn gọn nội dung văn bản
Theo Quy chuẩn chuyên môn cấp cứu và Thông tư 05/2016/TT-BYT (về ghi chép bệnh án):
Tính cấp thiết: Thuốc cấp cứu phải được chỉ định và thực hiện ngay lập tức. Y lệnh miệng (trong trường hợp khẩn cấp) phải được bác sĩ hoàn thiện vào hồ sơ bệnh án ngay sau khi tình trạng bệnh nhân ổn định.
Danh mục thuốc: Thuốc sử dụng phải nằm trong danh mục thuốc cấp cứu được Giám đốc bệnh viện phê duyệt và phù hợp với phạm vi hoạt động chuyên môn của bệnh viện.
Ghi chép: Mọi loại thuốc dùng cho bệnh nhân cấp cứu phải được ghi rõ: Tên thuốc, hàm lượng, liều dùng, đường dùng và thời điểm dùng (đến từng phút).
2. Các điểm cần lưu ý để không bị xuất toán
2.1. Những nội dung dễ bị hiểu sai
"Cấp cứu là được dùng mọi loại thuốc": Đây là hiểu lầm phổ biến. Dù là cấp cứu, nếu bệnh viện sử dụng thuốc vượt hạng (ví dụ thuốc chỉ dùng cho hạng I nhưng bệnh viện là hạng II) mà không có biên bản hội chẩn hoặc lý do chuyển viện bất khả kháng, chi phí vẫn bị xuất toán.
Thời gian chỉ định: Nhiều bác sĩ ra y lệnh thuốc vào lúc 08h00 nhưng thực tế điều dưỡng đã tiêm cho bệnh nhân từ 07h45 (lúc mới tiếp nhận). Sự phi logic về thời gian "thực hiện trước khi chỉ định" trong file XML sẽ bị hệ thống giám định tự động từ chối.
2.2. Những điều kiện thanh toán cần đặc biệt lưu ý
Sự phù hợp với mã bệnh (ICD-10): Thuốc cấp cứu phải tương ứng với chẩn đoán tại phòng cấp cứu. Ví dụ: Sử dụng thuốc vận mạch (Adrenalin) nhưng chẩn đoán chỉ ghi "Theo dõi sốt" mà không có mô tả tình trạng sốc hoặc suy tuần hoàn sẽ dẫn đến xuất toán 100%.
Vật tư tiêu hao đi kèm: Kim tiêm, dây truyền, bơm tiêm điện dùng để đưa thuốc vào cơ thể phải được chỉ định tương ứng với số lượng thuốc và đường dùng. Việc chỉ định thuốc tiêm nhưng không có vật tư tiêm hoặc ngược lại là lỗi logic dữ liệu nghiêm trọng.
2.3. Những sai sót thường gặp khi áp dụng thực tế
Thiếu ghi chép diễn biến lâm sàng: Chỉ định thuốc mạnh (như thuốc chống đông, thuốc tiêu sợi huyết) nhưng bệnh án không mô tả các triệu chứng điển hình hoặc kết quả xét nghiệm hỗ trợ để chứng minh tình trạng cấp cứu.
Lỗi "Gom y lệnh": Để tiết kiệm thời gian, bác sĩ thường gom tất cả các loại thuốc dùng trong nhiều giờ vào một y lệnh duy nhất. Điều này làm sai lệch biểu đồ theo dõi và gây nghi ngờ về tính thực thực của việc cấp cứu.
Thuốc không có trong tủ trực: Chỉ định thuốc nhưng thực tế thuốc đó không có trong danh mục tủ trực cấp cứu đã khai báo với cơ quan BHXH, dẫn đến lỗi nguồn gốc cung ứng.
3. Gợi ý cách triển khai trong bệnh viện
Xây dựng "Phác đồ cấp cứu chuẩn" trên HIS: Thiết lập các gói y lệnh (Combo) theo từng tình trạng cấp cứu (Sốc phản vệ, Ngừng tuần hoàn, Cơn hen phế quản cấp...). Khi bác sĩ chọn gói, hệ thống tự động nhảy các loại thuốc và vật tư đi kèm, đảm bảo không sót và đúng định mức.
Số hóa y lệnh thời gian thực: Trang bị máy tính bảng hoặc máy tính tại giường bệnh để bác sĩ/điều dưỡng nhập y lệnh và xác nhận thực hiện ngay khi thao tác trên bệnh nhân. Điều này đảm bảo thời gian trong file XML khớp tuyệt đối với diễn biến lâm sàng.
Cảnh báo thuốc "Hạn chế mức hưởng": Cấu hình phần mềm HIS để hiển thị cảnh báo đỏ khi bác sĩ chỉ định các loại thuốc có điều kiện thanh toán (ví dụ: thuốc chỉ được dùng khi các thuốc khác không hiệu quả) để bác sĩ bổ sung ngay ghi chú vào bệnh án.
Kiểm tra chéo y vụ hàng ngày: Phòng Kế hoạch tổng hợp phối hợp với Khoa Dược rà soát hồ sơ các ca cấp cứu trong ngày, đối chiếu giữa thuốc đã dùng và diễn biến trong bệnh án trước khi đẩy dữ liệu lên cổng giám định.