Sỏi ống tụy là một bệnh lý phức tạp, gây đau đớn kéo dài và có thể dẫn đến biến chứng viêm tụy mãn tính, suy tụy trầm trọng. Trước đây, việc điều trị thường đòi hỏi những cuộc đại phẫu xâm lấn với nhiều rủi ro. Tuy nhiên, sự ra đời của kỹ thuật tán sỏi tụy qua nội soi mật tụy ngược dòng (ERCP) đã đánh dấu một bước tiến mới, giúp loại bỏ sỏi một cách nhẹ nhàng, chính xác mà không cần dao kéo, mang lại cơ hội phục hồi nhanh chóng cho người bệnh.
1. Sỏi tụy và thách thức trong điều trị
Ống tụy có kích thước rất nhỏ và nằm sâu trong ổ bụng. Khi sỏi hình thành, chúng gây tắc nghẽn dòng chảy của dịch tụy, dẫn đến những cơn đau bụng dữ dội, ảnh hưởng đến quá trình tiêu hóa và có nguy cơ gây ung thư tụy. Kỹ thuật ERCP kết hợp tán sỏi giúp tiếp cận trực tiếp vị trí tắc nghẽn thông qua đường tự nhiên của cơ thể.
2. Quy trình nội soi tán sỏi tụy chuẩn y khoa
Bước 1: Thăm dò và xác định vị trí sỏi
Bệnh nhân được gây mê nội khí quản hoặc gây mê tĩnh mạch. Bác sĩ đưa ống nội soi mềm qua miệng xuống tá tràng. Qua nhú tá tràng (nơi ống mật và ống tụy đổ ra), bác sĩ bơm thuốc cản quang để dựng hình hệ thống ống tụy dưới màn hình X-quang tăng sáng, giúp xác định chính xác số lượng và kích thước sỏi.
Bước 2: Kỹ thuật tán sỏi (Lithotripsy)
Đối với những viên sỏi lớn hoặc bị kẹt cứng trong ống tụy, bác sĩ sẽ sử dụng các công nghệ tiên tiến:
Tán sỏi bằng thủy lực hoặc Laser: Một dây dẫn cực nhỏ mang năng lượng laser hoặc sóng thủy lực được luồn qua ống nội soi áp sát vào viên sỏi để phá vỡ chúng thành những mảnh nhỏ.
Nong cơ vòng và ống tụy: Giúp mở rộng đường thoát để sỏi dễ dàng di chuyển ra ngoài.
Bước 3: Lấy sỏi và dẫn lưu
Sau khi sỏi đã được tán vụn, bác sĩ dùng dụng cụ chuyên dụng như giỏ (Basket) hoặc bóng (Balloon) để kéo các mảnh sỏi ra khỏi ống tụy và đẩy xuống ruột non. Trong một số trường hợp, một ống dẫn lưu (stent) sẽ được đặt tạm thời để đảm bảo dịch tụy lưu thông tốt sau thủ thuật.
Bước 4: Theo dõi hậu phẫu
Bệnh nhân thường được theo dõi tại viện từ 1–2 ngày để kiểm soát các chỉ số men tụy và đảm bảo không có biến chứng viêm tụy cấp sau thủ thuật.
3. Ưu điểm vượt trội của phương pháp
Không để lại sẹo: Do thực hiện qua đường nội soi tự nhiên (miệng), bệnh nhân không có vết mổ ngoài da.
Bảo tồn tối đa chức năng tụy: Chỉ tác động trực tiếp vào viên sỏi, không làm tổn thương các nhu mô tụy lành xung quanh.
Thời gian hồi phục thần tốc: Bệnh nhân có thể ăn nhẹ và đi lại sau 24 giờ, rút ngắn đáng kể thời gian nằm viện so với phẫu thuật mở.