1. Tổng quan
Xuất huyết tiêu hóa là tình trạng chảy máu trong ống tiêu hóa (thường gặp ở dạ dày – tá tràng hoặc thực quản), có thể diễn tiến nhanh, gây thiếu máu cấp, tụt huyết áp, sốc và đe dọa tính mạng. Nội soi can thiệp là phương pháp vừa chẩn đoán chính xác nguồn chảy máu, vừa cầm máu ngay trong quá trình nội soi, giúp người bệnh giảm nguy cơ biến chứng và hạn chế phải phẫu thuật mở.
2. Khi nào cần nội soi can thiệp
Người bệnh cần được thăm khám sớm tại cơ sở y tế khi có một hoặc nhiều dấu hiệu sau:
Nôn ra máu tươi hoặc chất nôn màu “bã cà phê”.
Đi ngoài phân đen, hôi khẳm (hoặc đi ngoài ra máu).
Choáng váng, hoa mắt, mệt lả, da xanh, vã mồ hôi.
Đau thượng vị, tiền sử loét dạ dày – tá tràng, xơ gan, giãn tĩnh mạch thực quản, dùng thuốc chống đông/kháng viêm giảm đau kéo dài.
3. Nguyên tắc xử trí tại bệnh viện
Trước và trong can thiệp, người bệnh thường được áp dụng đồng thời các bước:
Đánh giá mức độ mất máu và nguy cơ sốc, theo dõi mạch – huyết áp – SpO₂.
Thiết lập đường truyền, bù dịch, truyền máu khi cần.
Làm xét nghiệm cần thiết (công thức máu, đông máu…) và chuẩn bị nội soi an toàn.
Nội soi can thiệp cầm máu càng sớm càng tốt khi có chỉ định.
4. Các phương pháp cầm máu qua nội soi thường dùng
Tùy nguyên nhân và vị trí chảy máu, bác sĩ có thể phối hợp một hoặc nhiều kỹ thuật:
Tiêm cầm máu (tiêm dung dịch gây co mạch/giảm chảy máu quanh ổ loét).
Kẹp clip cầm máu để đóng trực tiếp điểm chảy máu.
Đốt điện/đông cầm máu bằng các dụng cụ chuyên dụng.
Thắt tĩnh mạch thực quản/dạ dày trong trường hợp giãn vỡ tĩnh mạch.
Phun bột cầm máu hoặc kỹ thuật hỗ trợ khác theo tình trạng thực tế.
5. Lợi ích của nội soi can thiệp
Cầm máu nhanh, giảm nguy cơ sốc và tử vong.
Hạn chế phẫu thuật mở, giảm đau và rút ngắn thời gian nằm viện.
Xác định rõ nguyên nhân để điều trị triệt để (loét, polyp, tổn thương mạch máu, giãn tĩnh mạch…).
Giảm nguy cơ tái xuất huyết khi phối hợp điều trị nội khoa và theo dõi đúng.
6. Chăm sóc sau can thiệp và phòng tái phát
Tuân thủ thuốc theo đơn, không tự ý ngưng hoặc đổi thuốc.
Tránh rượu bia, thuốc lá; ăn uống mềm, dễ tiêu giai đoạn đầu.
Hạn chế tự dùng thuốc giảm đau/kháng viêm, thuốc chống đông nếu chưa có hướng dẫn bác sĩ.
Tái khám đúng hẹn; nội soi kiểm tra khi được chỉ định.
Đi khám ngay nếu có dấu hiệu tái xuất huyết: nôn máu, phân đen trở lại, chóng mặt, tụt huyết áp.