Hội chứng thận hư (HCTH) là một tình trạng lâm sàng và sinh hóa đặc trưng bởi sự tổn thương màng lọc cầu thận, dẫn đến việc mất một lượng lớn protein qua nước tiểu. Nếu không được quản lý và điều trị đúng cách, bệnh có thể dẫn đến các biến chứng nguy hiểm như suy thận cấp, nhiễm trùng, tắc mạch và suy dinh dưỡng.
1. Tiêu chuẩn chẩn đoán xác định
Theo hướng dẫn của Bộ Y tế, một bệnh nhân được chẩn đoán mắc hội chứng thận hư khi có đủ các tiêu chuẩn sau:
Phù: Dấu hiệu lâm sàng điển hình, phù trắng, mềm, ấn lõm, thường bắt đầu ở mắt mặt rồi lan xuống chân và toàn thân.
Protein niệu cao: Lượng protein trong nước tiểu > 3,5g/24 giờ (đây là tiêu chuẩn quan trọng nhất).
Protein máu giảm: Protein toàn phần < 60g/l và Albumin máu < 30g/l.
Lipid máu tăng: Cholesterol và Triglyceride thường tăng cao do gan tăng bù đắp lượng protein mất đi.
2. Nguyên tắc điều trị chung
Mục tiêu chính trong điều trị HCTH ở người lớn là kiểm soát triệu chứng, ngăn ngừa biến chứng và bảo tồn chức năng thận lâu dài.
Chế độ dinh dưỡng và sinh hoạt
Hạn chế muối: Ăn nhạt hoàn toàn khi có phù nặng, lượng muối < 2g/ngày.
Kiểm soát nước: Lượng nước uống hàng ngày bằng lượng nước tiểu cộng thêm khoảng 500ml (nếu có phù).
Bổ sung Protein: Khác với suy thận, bệnh nhân HCTH cần cung cấp đủ lượng đạm (khoảng 0,8 - 1g/kg/ngày + lượng protein mất qua nước tiểu).
Nghỉ ngơi: Trong giai đoạn phù nặng, bệnh nhân cần nghỉ ngơi tại giường.
Điều trị triệu chứng
Thuốc lợi tiểu: Sử dụng để giảm phù (thường dùng Furosemid), cần theo dõi sát điện giải đồ.
Bổ sung Albumin: Chỉ định khi Albumin máu giảm thấp (< 20g/l) và có nguy cơ trụy mạch hoặc phù kháng trị.
Hạ áp và hạ lipid máu: Kiểm soát huyết áp mục tiêu < 130/80 mmHg để bảo vệ thận.
3. Điều trị đặc hiệu bằng thuốc ức chế miễn dịch
Đây là nền tảng để giải quyết nguyên nhân gây bệnh:
Corticosteroid (Prednisolon): Là lựa chọn đầu tay. Quá trình điều trị gồm 3 giai đoạn: Tấn công (liều cao) – Duy trì (giảm liều dần) – Củng cố (liều thấp kéo dài).
Lưu ý: Bệnh nhân không được tự ý ngưng thuốc để tránh tình trạng suy tuyến thượng thận cấp.
Các thuốc ức chế miễn dịch khác: Được chỉ định khi bệnh nhân kháng Corticoid, phụ thuộc Corticoid hoặc có nhiều tác dụng phụ. Các loại thuốc thường dùng bao gồm Cyclophosphamide, Cyclosporine A, Mycophenolate Mofetil.
4. Biến chứng và quản lý lâu dài
Bệnh nhân HCTH cần được theo dõi định kỳ để kiểm soát các biến chứng:
Nhiễm trùng: Do mất kháng thể qua nước tiểu và tác dụng của thuốc ức chế miễn dịch.
Tắc mạch: Nguy cơ cao hình thành cục máu đông (tắc tĩnh mạch thận, tắc mạch phổi). Có thể cần dùng thuốc chống đông dự phòng.
Suy thận cấp và mãn tính: Cần kiểm tra định kỳ chỉ số Creatinine máu.
Kết luận
Hội chứng thận hư ở người lớn là bệnh lý mạn tính, đòi hỏi sự kiên trì và tuân thủ tuyệt đối phác đồ điều trị của bác sĩ. Việc tự ý bỏ thuốc hoặc dùng các loại thuốc nam, thuốc bắc không rõ nguồn gốc có thể gây suy thận vĩnh viễn. Để đạt hiệu quả tối ưu, bệnh nhân nên thực hiện sinh thiết thận (nếu có chỉ định) để xác định chính xác thể bệnh học và có hướng điều trị trúng đích.