Sàn chậu là một hệ thống cơ và dây chằng nâng đỡ các cơ quan quan trọng như tử cung, bàng quang và trực tràng. Quá trình mang thai và sinh nở (dù sinh thường hay sinh mổ) đều tạo áp lực cực lớn lên vùng này, khiến các cơ bị giãn mỏng, yếu đi hoặc thậm chí là tổn thương thần kinh tại chỗ.
1. Tại sao phụ nữ sau sinh cần phục hồi sàn chậu?
Khoảng 50% phụ nữ sau sinh gặp phải các vấn đề liên quan đến rối loạn chức năng sàn chậu. Nếu không được can thiệp sớm, các triệu chứng này có thể kéo dài và trở nên trầm trọng hơn:
Són tiểu (Urinary Incontinence): Rò rỉ nước tiểu khi ho, hắt hơi, cười lớn hoặc vận động mạnh.
Sa các cơ quan vùng chậu: Tử cung, bàng quang hoặc trực tràng bị sa xuống âm đạo.
Rối loạn chức năng tình dục: Giảm cảm giác, đau khi quan hệ hoặc cảm giác vùng kín bị lỏng lẻo.
Đau vùng chậu mãn tính: Cảm giác nặng nề, trì trệ ở vùng hạ vị.
2. Quy trình phục hồi chức năng sàn chậu chuẩn
Giai đoạn 1: Đánh giá lâm sàng (6 tuần sau sinh)
Trước khi bắt đầu, người mẹ cần được bác sĩ sản khoa hoặc chuyên gia vật lý trị liệu đánh giá:
Kiểm tra sức mạnh cơ sàn chậu qua thăm khám.
Sử dụng máy đo áp lực hoặc siêu âm để đánh giá mức độ tổn thương.
Giai đoạn 2: Các bài tập luyện cơ sàn chậu (Kegel)
Đây là phương pháp nền tảng, có thể thực hiện tại nhà:
Kỹ thuật: Co thắt các cơ như đang cố gắng "nhịn tiểu" hoặc "níu giữ" một vật trong âm đạo.
Lưu ý: Không gồng cơ bụng, cơ mông hay đùi. Thở đều đặn khi thực hiện.
Tần suất: Thực hiện 3 hiệp mỗi ngày, mỗi hiệp co thắt 10-15 lần.
Giai đoạn 3: Can thiệp bằng công nghệ cao (tại bệnh viện)
Đối với các trường hợp cơ yếu hoặc mất cảm giác, cần phối hợp:
Phản hồi sinh học (Biofeedback): Sử dụng thiết bị cảm biến để bệnh nhân nhìn thấy cường độ co cơ của mình trên màn hình, từ đó điều chỉnh tập luyện chính xác hơn.
Kích thích điện cơ (Electrical Stimulation): Sử dụng dòng điện nhẹ để kích thích các cơ sàn chậu tự co thắt, giúp phục hồi thần kinh và sức bền cơ.
Tập luyện với ghế từ trường: Công nghệ hiện đại giúp kích thích sâu vào các nhóm cơ sàn chậu mà bệnh nhân không cần phải vận động.
3. Lời khuyên cho các bà mẹ sau sinh
Bắt đầu sớm: Có thể tập nhẹ nhàng các bài tập thở và Kegel ngay khi vết thương hết đau (thường sau 2-4 tuần).
Kiên trì: Phục hồi cơ là một quá trình tính bằng tháng, không phải bằng ngày.
Tránh táo bón: Áp lực khi rặn đại tiện sẽ làm trầm trọng thêm tình trạng sa sàn chậu. Hãy ăn nhiều chất xơ và uống đủ nước.