Nhồi máu cơ tim cấp là tình trạng cấp cứu tim mạch tối khẩn cấp, xảy ra khi dòng máu nuôi cơ tim bị tắc nghẽn đột ngột, dẫn đến hoại tử cơ tim. Việc chẩn đoán sớm và xử trí kịp thời trong “giờ vàng” có ý nghĩa quyết định đến khả năng sống còn và tiên lượng lâu dài của người bệnh.
1. Nhận biết nhồi máu cơ tim cấp
1.1. Triệu chứng điển hình
Đau thắt ngực dữ dội, cảm giác bóp nghẹt hoặc đè nặng sau xương ức
Đau lan lên cổ, hàm, vai trái, cánh tay trái hoặc ra sau lưng
Thời gian đau thường kéo dài trên 20 phút, không giảm khi nghỉ ngơi
Khó thở, vã mồ hôi lạnh, buồn nôn, lo lắng, sợ hãi
1.2. Triệu chứng không điển hình
Gặp ở người cao tuổi, phụ nữ, bệnh nhân đái tháo đường
Biểu hiện mệt mỏi, khó thở, đau thượng vị, choáng váng, ngất
→ Dễ bị bỏ sót nếu không được thăm khám và làm xét nghiệm kịp thời.
2. Chẩn đoán nhồi máu cơ tim cấp
Chẩn đoán dựa trên phối hợp lâm sàng và cận lâm sàng, bao gồm:
Điện tâm đồ (ECG):
Phát hiện ST chênh lên (STEMI), ST chênh xuống hoặc sóng T đảo (NSTEMI).Xét nghiệm men tim:
Troponin tăng là dấu hiệu quan trọng khẳng định tổn thương cơ tim.Chẩn đoán hình ảnh (khi cần):
Siêu âm tim, CT mạch vành hoặc chụp mạch vành để đánh giá mức độ tổn thương và vị trí tắc mạch.
3. Nguyên tắc xử trí nhồi máu cơ tim cấp
Nguyên tắc cốt lõi là tái tưới máu cơ tim càng sớm càng tốt, đồng thời xử trí biến chứng và ổn định huyết động.
4. Xử trí cấp cứu ban đầu
Ngay khi nghi ngờ nhồi máu cơ tim, cần:
Cho người bệnh nằm nghỉ tuyệt đối
Thở oxy nếu có khó thở hoặc SpO₂ thấp
Thiết lập đường truyền tĩnh mạch
Theo dõi liên tục mạch, huyết áp, điện tâm đồ
Sử dụng thuốc ban đầu theo chỉ định chuyên môn:
Thuốc chống kết tập tiểu cầu
Thuốc giảm đau, giãn mạch và kiểm soát nhịp tim (tùy tình trạng)
5. Tái thông mạch vành – bước quyết định
5.1. Can thiệp mạch vành qua da (PCI)
Là phương pháp ưu tiên hàng đầu nếu thực hiện sớm
Giúp mở thông mạch vành bị tắc bằng bóng và đặt stent
Hiệu quả cao trong giảm tử vong và biến chứng
5.2. Điều trị tiêu sợi huyết
Áp dụng khi không thể can thiệp mạch vành kịp thời
Cần đánh giá kỹ chống chỉ định để tránh nguy cơ chảy máu
6. Theo dõi và điều trị sau giai đoạn cấp
Sau khi qua cơn nguy kịch, người bệnh cần:
Theo dõi biến chứng: suy tim, rối loạn nhịp, sốc tim
Điều trị nội khoa lâu dài bằng thuốc tim mạch theo phác đồ
Phục hồi chức năng tim và thay đổi lối sống
Kiểm soát chặt các yếu tố nguy cơ: tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, hút thuốc lá
7. Thông điệp quan trọng
Nhồi máu cơ tim cấp không chờ đợi. Khi có dấu hiệu nghi ngờ:
Đau ngực – khó thở – vã mồ hôi – mệt đột ngột → gọi cấp cứu ngay.
Mỗi phút chậm trễ là hàng triệu tế bào cơ tim bị hoại tử không hồi phục.