1. Tổng quan
Chăm sóc giảm nhẹ là phương pháp chăm sóc toàn diện nhằm giảm đau và giảm các triệu chứng khó chịu, hỗ trợ tâm lý – tinh thần – xã hội cho người bệnh ung thư giai đoạn cuối. Mục tiêu quan trọng nhất là giúp người bệnh được thoải mái, an toàn và giữ phẩm giá, đồng thời hỗ trợ gia đình trong quá trình đồng hành và chăm sóc.
2. Mục tiêu của chăm sóc giảm nhẹ
Giảm đau hiệu quả và kiểm soát các triệu chứng thường gặp.
Cải thiện chất lượng sống, giúp người bệnh ăn – ngủ – thở tốt hơn.
Hỗ trợ tâm lý, giảm lo âu, trầm buồn, sợ hãi.
Hướng dẫn người nhà chăm sóc đúng cách và giảm kiệt sức chăm sóc.
3. Các triệu chứng thường gặp cần kiểm soát
Đau (đau do u, đau thần kinh, đau xương…).
Khó thở, ho nhiều, tức ngực.
Buồn nôn, nôn, chán ăn, táo bón.
Mệt mỏi kéo dài, mất ngủ.
Lo âu, hoảng sợ, suy sụp tinh thần.
4. Nguyên tắc giảm đau và chăm sóc triệu chứng
Đánh giá mức độ đau và triệu chứng hằng ngày để điều chỉnh phù hợp.
Dùng thuốc đúng giờ, đủ liều theo hướng dẫn; không tự ý ngưng khi vừa giảm đau.
Phối hợp các biện pháp không dùng thuốc: nghỉ ngơi, chườm ấm/lạnh phù hợp, thư giãn, xoa bóp nhẹ, thay đổi tư thế.
Theo dõi tác dụng phụ (buồn ngủ, táo bón, chóng mặt…) và báo nhân viên y tế để xử trí kịp thời.
5. Chăm sóc dinh dưỡng, vận động và phòng biến chứng
Chia nhỏ bữa ăn, ưu tiên món mềm, dễ tiêu; bổ sung đủ nước nếu không chống chỉ định.
Giữ vệ sinh răng miệng, phòng loét miệng, khô miệng.
Trở mình, thay đổi tư thế định kỳ để phòng loét tì đè.
Vận động nhẹ theo khả năng, kết hợp tập thở để giảm mệt và cải thiện giấc ngủ.
6. Hỗ trợ tâm lý và vai trò của người nhà
Lắng nghe, tôn trọng mong muốn của người bệnh, tránh gây áp lực.
Tạo không gian yên tĩnh, ấm áp; khuyến khích người bệnh chia sẻ lo lắng.
Người nhà cần nghỉ ngơi xen kẽ, tránh kiệt sức; chủ động trao đổi với bác sĩ/điều dưỡng khi có dấu hiệu bất thường.
7. Khi nào cần báo ngay nhân viên y tế?
Đau tăng nhanh, đau không giảm dù đã dùng thuốc đúng.
Khó thở tăng, tím tái, lơ mơ.
Nôn nhiều, không ăn uống được, mất nước.
Chảy máu bất thường, co giật, rối loạn ý thức.