Bộ Y tế vừa khởi động mạng lưới trí tuệ nhân tạo (AI) y tế với mục tiêu đưa công nghệ AI đến hơn 3.300 trạm y tế xã, phường trên toàn quốc trong năm 2026, góp phần nâng cao năng lực chuyên môn, quản trị và chất lượng chăm sóc sức khỏe ban đầu tại tuyến cơ sở.
1. Mục tiêu chiến lược đưa AI về y tế cơ sở
Theo định hướng của Bộ Y tế, việc triển khai AI tại trạm y tế xã, phường được xác định là một đột phá chiến lược trong xây dựng nền y tế thông minh, với các mục tiêu cụ thể:
Thời gian triển khai: tập trung trong năm 2026;
Quy mô: 3.321 trạm y tế xã, phường trên cả nước;
Ý nghĩa: hỗ trợ tuyến y tế cơ sở – nơi còn hạn chế về nhân lực chuyên môn sâu và hạ tầng kỹ thuật, nhưng đóng vai trò “người gác cổng” của hệ thống y tế.
2. Các nhóm ứng dụng AI trọng tâm tại trạm y tế
AI được định hướng triển khai như một “trợ lý ảo” hỗ trợ chuyên môn, không thay thế cán bộ y tế, tập trung vào các nhóm chức năng thiết yếu:
Tầm soát và phát hiện sớm bệnh: hỗ trợ sàng lọc lao, bệnh tim mạch và một số bệnh không lây nhiễm phổ biến;
Hỗ trợ chẩn đoán ban đầu: cảnh báo sớm các tình trạng nguy hiểm như suy thận cấp, suy hô hấp, giúp cán bộ y tế tuyến cơ sở kịp thời xử trí hoặc chuyển tuyến;
Tư vấn sức khỏe cộng đồng: hỗ trợ tư vấn dinh dưỡng, phòng bệnh, nâng cao sức khỏe người dân;
Quản trị và vận hành trạm y tế: hỗ trợ quản lý dữ liệu, theo dõi hoạt động chuyên môn, góp phần nâng cao hiệu quả điều hành.
3. Nguyên tắc triển khai AI trong y tế
Bộ Y tế xác định AI là công nghệ tác động trực tiếp đến sức khỏe và tính mạng con người, do đó việc triển khai sẽ tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc:
Thận trọng, có lộ trình: quản lý theo mức độ rủi ro, ưu tiên các ứng dụng an toàn, đã được kiểm chứng;
Lấy con người làm trung tâm: bảo đảm an toàn người bệnh, bảo mật dữ liệu cá nhân, minh bạch trong sử dụng AI;
Thử nghiệm có kiểm soát: triển khai gắn với đánh giá tác động thực tiễn, vừa kiểm soát rủi ro, vừa thúc đẩy đổi mới sáng tạo.
4. Vị thế của Việt Nam trong mạng lưới AI y tế toàn cầu
Việt Nam hiện là một trong 10 quốc gia tiên phong tham gia mạng lưới của HealthAI, đồng thời ra mắt Mạng lưới AI y tế có trách nhiệm tại Việt Nam (V-RHAIN).
Thông qua mạng lưới này, các sản phẩm AI “Make in Viet Nam” có cơ hội được đánh giá, công nhận và đưa vào Danh mục Công cộng toàn cầu (Global Public Goods – GPD) trong lĩnh vực y tế.
5. Những lợi thế để Việt Nam triển khai AI y tế hiệu quả
Theo đánh giá của các chuyên gia, Việt Nam có nhiều điều kiện thuận lợi để triển khai AI trong y tế, đặc biệt tại tuyến cơ sở:
Đội ngũ phát triển và triển khai sản phẩm ứng dụng AI năng động;
Dữ liệu y tế ngày càng được số hóa, sẵn sàng khai thác;
Nhu cầu thực tiễn rất lớn từ người dân và hệ thống y tế, nhất là trong bối cảnh già hóa dân số và gia tăng bệnh mạn tính.
Việc đưa AI đến hơn 3.300 trạm y tế xã, phường được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe ban đầu, giảm tải cho tuyến trên và từng bước hiện thực hóa mục tiêu xây dựng nền y tế thông minh, công bằng và bền vững.