Ngạt sau sinh (Bệnh não thiếu máu cục bộ thiếu oxy - HIE) là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và di chứng thần kinh nặng nề ở trẻ sơ sinh. Kỹ thuật Hạ thân nhiệt chỉ huy (Therapeutic Hypothermia) là biện pháp can thiệp duy nhất hiện nay có khả năng làm chậm quá trình tổn thương tế bào não, mở ra cơ hội phục hồi và phát triển bình thường cho trẻ.
1. Cơ chế bảo vệ của hạ thân nhiệt
Khi trẻ bị ngạt, các phản ứng hóa học độc hại trong não sẽ tiếp diễn ngay cả sau khi đã hồi sức thành công. Kỹ thuật này giúp:
Giảm chuyển hóa: Giảm nhu cầu oxy và năng lượng của não bộ.
Ngăn chặn cái chết tế bào: Ức chế các phản ứng viêm và sự giải phóng các chất gây độc thần kinh.
Phục hồi: Tạo "khoảng nghỉ" để các tế bào não có thời gian hồi phục tự nhiên.
2. Quy trình "72 giờ vàng" trong hồi sức
Để đạt hiệu quả tối ưu, quy trình phải được thực hiện cực kỳ khẩn trương và chính xác:
Thời điểm bắt đầu: Càng sớm càng tốt, lý tưởng nhất là trong vòng 6 giờ đầu sau sinh.
Giai đoạn hạ thân nhiệt: Sử dụng thiết bị làm lạnh chuyên dụng (tấm nệm hoặc mũ làm lạnh) để duy trì thân nhiệt vùng lõi của trẻ ở mức 33.5°C đến 34.5°C liên tục trong 72 giờ.
Giai đoạn làm ấm lại: Sau 72 giờ, nhiệt độ của trẻ được nâng dần lên mức bình thường (36.5°C) một cách rất chậm (tăng khoảng 0.5°C mỗi giờ) để tránh gây sốc nhiệt hoặc co giật.
3. Giám sát đa chuyên khoa chặt chẽ
Trong suốt 3 ngày hạ thân nhiệt, trẻ được theo dõi bởi đội ngũ chuyên gia tại khoa Nhi sơ sinh (NICU):
Theo dõi não bộ: Sử dụng máy điện não đồ biên độ (aEEG) liên tục để phát hiện sớm các cơn co giật thầm lặng.
Hồi sức tích cực: Giám sát liên tục các thông số sinh tồn (huyết áp, nhịp tim, nhịp thở, độ bão hòa oxy) thông qua hệ thống Monitor trung tâm.
Xét nghiệm: Kiểm tra thường xuyên khí máu, chức năng đông máu và các chất chỉ điểm tổn thương não.
Điều dưỡng: Đóng vai trò then chốt trong việc xoay trở trẻ nhẹ nhàng, chăm sóc da và đảm bảo sự ổn định tuyệt đối của hệ thống làm lạnh.
4. Vai trò của Chẩn đoán hình ảnh và Phục hồi chức năng
MRI não: Được thực hiện sau khi hoàn tất quy trình làm ấm để đánh giá mức độ phục hồi của nhu mô não.
Theo dõi dài hạn: Trẻ sau hạ thân nhiệt được đưa vào chương trình theo dõi sự phát triển tâm thần vận động định kỳ để can thiệp kịp thời nếu có dấu hiệu chậm phát triển.
Việc làm chủ kỹ thuật hạ thân nhiệt chỉ huy khẳng định năng lực hồi sức chuyên sâu của bệnh viện, biến những tình huống nguy kịch thành cơ hội để trẻ sơ sinh có một khởi đầu khỏe mạnh hơn.