Trước tình trạng ô nhiễm không khí tại TP.HCM có thời điểm ở mức cao, nhiều cơ sở y tế ghi nhận số người đến khám vì các bệnh lý hô hấp trên và tai mũi họng tăng rõ rệt. Các chuyên gia nhận định, tai – mũi – họng là “cửa ngõ” của hệ hô hấp, thường chịu tác động sớm từ bụi mịn và các tác nhân ô nhiễm trong môi trường.
1. Lượt người bệnh đến khám tăng, đặc biệt vào thời điểm ô nhiễm kéo dài
Theo thông tin từ chuyên khoa, số lượt người dân đến khám tai mũi họng duy trì ở mức cao, có thời điểm tăng mạnh vào các đợt ô nhiễm và thời tiết thay đổi. Lượt khám trung bình khoảng 1.200 lượt/ngày, cao điểm có thể lên đến 2.000 lượt/ngày. Xu hướng ghi nhận cho thấy tổng lượt khám tăng khoảng 3% so với các năm trước, trong đó số ca can thiệp, phẫu thuật cũng có dấu hiệu tăng.
2. Bụi mịn (PM2.5) – yếu tố nguy cơ đáng lưu ý
Hiện tượng không khí mờ đục vào buổi sáng có thể liên quan đến bụi mịn PM2.5. Do kích thước rất nhỏ, bụi mịn dễ xâm nhập sâu vào đường hô hấp. Một số nghiên cứu và cảnh báo y tế cho thấy bụi mịn có thể mang theo các chất gây kích ứng và có nguy cơ ảnh hưởng sức khỏe nếu phơi nhiễm kéo dài.
Khi hít phải, người dân có thể gặp các biểu hiện kích ứng và viêm đường hô hấp trên như:
Viêm mũi, viêm họng, viêm mũi xoang;
Ho kéo dài, tăng tiết dịch;
Một số trường hợp có thể làm nặng triệu chứng ở người có bệnh nền hô hấp.
Bên cạnh đó, sức đề kháng suy giảm sau các đợt bệnh hô hấp trước đây và thời tiết thất thường được xem là yếu tố “cộng hưởng”, khiến cơ thể dễ nhạy cảm hơn với tác nhân môi trường.
3. Dấu hiệu cần đi khám sớm, tránh để bệnh kéo dài
Các triệu chứng ban đầu do kích ứng đường hô hấp trên có thể giống cảm cúm thông thường. Người dân nên đi khám sớm nếu sau 48–72 giờ các biểu hiện không cải thiện hoặc có xu hướng nặng lên, đặc biệt khi xuất hiện:
Đau họng, nghẹt mũi kéo dài;
Ho khạc đờm vàng/xanh, ho nhiều về đêm;
Đau đầu vùng trán – mặt, tức nặng vùng xoang;
Sốt, mệt nhiều, khó thở hoặc đau ngực.
Việc khám sớm giúp xác định nguyên nhân và điều trị đúng, hạn chế biến chứng và giảm nguy cơ lạm dụng thuốc.
4. Viêm tai giữa ở trẻ em: bệnh thường gặp, dễ tái phát
Ở trẻ nhỏ, đặc biệt dưới 2 tuổi, viêm tai giữa là bệnh lý phổ biến và có thể tái phát. Chuyên gia khuyến cáo phụ huynh không nên tự điều trị kéo dài tại nhà khi trẻ có các dấu hiệu như: sốt, quấy khóc, kéo tai, chảy dịch tai, nghe kém, nghẹt mũi kéo dài.
Điều trị cần tiếp cận toàn diện, không chỉ dùng thuốc mà còn phối hợp chăm sóc tại chỗ theo hướng dẫn chuyên môn.
Lưu ý quan trọng về kháng sinh: Không tự ý dùng kháng sinh phổ rộng. Chỉ sử dụng khi có chỉ định và bằng chứng nhiễm khuẩn; tuân thủ nguyên tắc đúng thuốc – đúng liều – đúng thời gian để hạn chế kháng thuốc.
5. Khuyến cáo phòng bệnh: bảo vệ “cửa ngõ” hô hấp mỗi ngày
Để giảm nguy cơ bệnh tai mũi họng trong thời điểm ô nhiễm không khí, người dân cần:
Đeo khẩu trang phù hợp khi ra đường, hạn chế ra ngoài giờ cao điểm ô nhiễm;
Vệ sinh mũi họng hằng ngày (rửa mũi đúng cách, súc họng), giữ ấm khi thời tiết thay đổi;
Uống đủ nước, tăng cường dinh dưỡng, ngủ đủ giấc để nâng sức đề kháng;
Theo dõi chất lượng không khí và ưu tiên không gian trong nhà thông thoáng, sạch bụi;
Thăm khám sớm khi triệu chứng kéo dài hoặc có dấu hiệu nặng.
Ô nhiễm không khí đang trở thành yếu tố nguy cơ đáng lưu ý đối với sức khỏe cộng đồng. Chủ động phòng ngừa và khám sớm là giải pháp quan trọng giúp giảm bệnh, giảm biến chứng và bảo vệ sức khỏe lâu dài.