Phẫu thuật nội soi lồng ngực (VATS) là kỹ thuật ít xâm lấn giúp điều trị các bệnh lý phổi, màng phổi và trung thất. Để phẫu thuật viên có không gian thao tác trong khoang ngực hẹp, bác sĩ gây mê phải thực hiện kỹ thuật thông khí một phổi (One-Lung Ventilation - OLV), giúp làm xẹp phổi bên phẫu thuật trong khi vẫn đảm bảo trao đổi oxy tối ưu ở phổi còn lại.
1. Kỹ thuật đặt ống nội khí quản hai nòng (Double-Lumen Tube)
Đây là "chìa khóa" của gây mê nội soi lồng ngực:
Ống nội khí quản hai nòng (DLT): Là loại ống đặc biệt có hai đường dẫn khí riêng biệt. Một đường dẫn khí vào phổi phải, đường còn lại dẫn vào phổi trái.
Đặt dưới hướng dẫn của nội soi mềm: Bác sĩ gây mê sử dụng ống soi phế quản mềm siêu nhỏ để kiểm tra vị trí của ống nội khí quản, đảm bảo cựa khí quản (Carina) và các thùy phổi được phân tách chính xác.
Làm xẹp phổi chủ động: Khi phẫu thuật bắt đầu, bác sĩ sẽ ngừng thông khí ở bên phổi cần mổ. Phổi sẽ tự xẹp xuống, tạo khoảng trống rộng rãi cho các dụng cụ nội soi thao tác mà không gây tổn thương nhu mô phổi.
2. Thách thức và Giám sát trong suốt cuộc mổ
Việc chỉ thở bằng một phổi trong khi bệnh nhân nằm nghiêng đặt ra nhiều thách thức về sinh lý:
Xẹp phổi và Shunt: Máu vẫn chảy qua phổi không được thông khí nhưng không được trao đổi oxy, dễ gây hạ oxy máu.
Giám sát oxy hóa: Bệnh nhân được theo dõi liên tục thông qua nồng độ oxy trong máu (SpO2) và khí máu động mạch tại chỗ.
Kiểm soát áp lực đường thở: Điều chỉnh máy thở để tránh áp lực quá cao lên lá phổi đang hoạt động, ngăn ngừa tổn thương phổi do máy thở (VILI).
3. Quy trình phối hợp tại phòng mổ
Một ca phẫu thuật lồng ngực thành công là sự hiệp đồng của:
Bác sĩ Gây mê: Thực hiện đặt ống hai nòng, kiểm soát huyết động và thông khí một phổi.
Bác sĩ Ngoại lồng ngực: Thực hiện các thao tác cắt thùy phổi, u trung thất hoặc nội soi màng phổi qua các lỗ Trocar nhỏ.
Kỹ thuật viên Gây mê: Hỗ trợ chuẩn bị máy soi phế quản mềm và các thiết bị theo dõi chuyên sâu.
Điều dưỡng dụng cụ: Đảm bảo vô khuẩn tuyệt đối và chuẩn bị các dụng cụ nội soi chuyên dụng (Stapler, dao siêu âm).
4. Giảm đau đa mô thức và Hồi tỉnh
Gây tê vùng phối hợp: Thường phối hợp gây tê ngoài màng cứng ngực hoặc gây tê mặt phẳng cơ dựng sống (ESP) để bệnh nhân không đau sau mổ, giúp họ có thể ho khạc và tập thở sớm.
Rút ống nội khí quản: Bệnh nhân thường được rút ống ngay tại phòng mổ khi đã tỉnh hoàn toàn và tự thở tốt bằng cả hai phổi.
Phục hồi chức năng hô hấp: Ngay sau mổ, bệnh nhân được hướng dẫn tập thổi bóng hoặc sử dụng dụng cụ tập thở để phổi nhanh chóng nở lại hoàn toàn.
Kỹ thuật gây mê nội khí quản với thông khí một phổi không chỉ đảm bảo an toàn cho bệnh nhân mà còn là nền tảng giúp các kỹ thuật ngoại khoa lồng ngực phát triển mạnh mẽ theo hướng ít xâm lấn.