Dự phòng trước phơi nhiễm (Pre-Exposure Prophylaxis - PrEP) là việc sử dụng thuốc kháng virus (ARV) đối với người chưa nhiễm HIV nhưng có hành vi nguy cơ cao, nhằm ngăn ngừa lây nhiễm HIV. Đây được coi là một trong những biện pháp mang tính cách mạng, giúp giảm tỷ lệ nhiễm HIV trong cộng đồng lên đến hơn 90% khi được sử dụng đúng cách.
1. PrEP dành cho ai?
Theo hướng dẫn mới nhất từ Cục Phòng, chống HIV/AIDS (VAAC), PrEP được khuyến cáo cho các đối tượng có nguy cơ cao nhưng có kết quả xét nghiệm HIV âm tính, bao gồm:
Nam quan hệ tình dục đồng giới (MSM).
Người chuyển giới nữ.
Người bán dâm.
Người tiêm chích ma túy.
Bạn tình của người nhiễm HIV mà người đó chưa đạt được tải lượng virus dưới ngưỡng phát hiện (K=K).
2. Các phương thức sử dụng PrEP cập nhật
Hiện nay, người dùng có thể lựa chọn các phương thức sử dụng linh hoạt tùy theo nhu cầu và đối tượng:
PrEP hằng ngày: Sử dụng 01 viên thuốc mỗi ngày vào một khung giờ cố định. Phù hợp cho tất cả các đối tượng nguy cơ cao.
PrEP tình huống (ED-PrEP): Chỉ dành cho nhóm MSM có tần suất quan hệ tình dục thấp (dưới 2 lần/tuần). Áp dụng công thức 2-1-1:
Uống 2 viên trước khi quan hệ từ 2-24 giờ.
Uống viên thứ 3 sau viên đầu tiên 24 giờ.
Uống viên thứ 4 sau viên đầu tiên 48 giờ.
3. Quy trình triển khai và phối hợp tại cơ sở y tế
Để đảm bảo hiệu quả và an toàn, quy trình cung cấp dịch vụ PrEP được phối hợp chặt chẽ:
Tư vấn và Xét nghiệm: Đội ngũ tư vấn viên thực hiện sàng lọc hành vi nguy cơ và chỉ định xét nghiệm HIV (phải có kết quả âm tính mới được sử dụng PrEP).
Khám lâm sàng: Bác sĩ kiểm tra chức năng gan, thận và các bệnh lây truyền qua đường tình dục (STIs) để đảm bảo bệnh nhân đủ điều kiện sức khỏe dùng thuốc.
Cấp phát thuốc & Theo dõi: Khoa Dược đảm bảo cung ứng thuốc đạt chuẩn. Điều dưỡng hoặc cán bộ y tế theo dõi tác dụng phụ và nhắc lịch tái khám định kỳ (sau 1 tháng đầu và mỗi 3 tháng sau đó).
Giáo dục sức khỏe: Tư vấn về việc kết hợp PrEP với bao cao su để phòng tránh các bệnh STIs khác (như giang mai, lậu, viêm gan B/C) mà PrEP không có tác dụng bảo vệ.
4. Tính bảo mật và nhân văn
Dịch vụ PrEP tại bệnh viện luôn đảm bảo:
Bảo mật thông tin cá nhân: Tôn trọng quyền riêng tư, giúp người dùng an tâm điều trị.
Không kỳ thị: Xây dựng môi trường thăm khám thân thiện, cởi mở với cộng đồng đích.
Tư vấn từ xa: Hỗ trợ giải đáp thắc mắc qua hotline và các ứng dụng trực tuyến để tăng khả năng tiếp cận.
Việc triển khai PrEP cập nhật không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn của khối Truyền nhiễm mà còn thể hiện trách nhiệm xã hội của bệnh viện trong việc hướng tới mục tiêu chấm dứt đại dịch HIV/AIDS vào năm 2030.