Trong hồi sức tích cực, dinh dưỡng không chỉ là cung cấp năng lượng mà còn là một liệu pháp điều trị quan trọng. Dinh dưỡng tĩnh mạch toàn phần (Total Parenteral Nutrition - TPN) là phương pháp cung cấp toàn bộ các chất dinh dưỡng thiết yếu (đạm, đường, béo, vitamin và khoáng chất) trực tiếp vào hệ thống tĩnh mạch, dành cho những bệnh nhân có hệ tiêu hóa không còn khả năng hoạt động hoặc cần được nghỉ ngơi hoàn toàn.
1. Khi nào bệnh nhân cần đến TPN?
TPN được chỉ định nghiêm ngặt cho các trường hợp bệnh nhân nặng tại khoa Hồi sức cấp cứu:
Tắc nghẽn đường tiêu hóa: Tắc ruột cơ học hoặc liệt ruột kéo dài.
Hội chứng ruột ngắn: Sau phẫu thuật cắt bỏ phần lớn ruột non.
Rò tiêu hóa liều cao: Các lỗ rò lớn khiến thức ăn không thể hấp thu.
Viêm tụy cấp nặng: Cần cho tụy nghỉ ngơi tuyệt đối trong giai đoạn đầu.
Suy kiệt nặng: Bệnh nhân không thể ăn uống đủ lượng cần thiết qua đường miệng hoặc sonde dạ dày trong thời gian dài (>7 ngày).
2. Thành phần và quy trình thực hiện
Một túi dịch TPN là một "bữa ăn" khoa học được tính toán cá thể hóa:
Cung cấp năng lượng: Hỗn hợp Lipid (chất béo), Glucose (đường) và Amino acid (đạm) theo tỷ lệ phù hợp với tình trạng chuyển hóa của bệnh nhân.
Vi chất: Bổ sung điện giải (Natri, Kali, Magie...), các vitamin và nguyên tố vi lượng (Kẽm, Đồng, Selen...).
Đường truyền: Do dịch TPN có nồng độ thẩm thấu cao, thuốc thường được truyền qua Tĩnh mạch trung tâm (CVC) hoặc từ ngoại vi đặt vào trung tâm (PICC) để tránh gây viêm tắc tĩnh mạch.
3. Sự phối hợp đa chuyên khoa chặt chẽ
Quản lý TPN là minh chứng cho mô hình chăm sóc toàn diện tại bệnh viện:
Khoa Dinh dưỡng: Bác sĩ dinh dưỡng tính toán nhu cầu năng lượng (kcal/kg/ngày) dựa trên cân nặng, mức độ stress và bệnh lý nền của bệnh nhân.
Khoa Dược: Dược sĩ lâm sàng kiểm tra tính tương hợp của các thành phần trong túi dịch và thực hiện pha chế trong môi trường vô trùng tuyệt đối (buồng sạch).
Hồi sức tích cực (ICU): Bác sĩ lâm sàng theo dõi sát các chỉ số đường huyết, chức năng gan, thận và các rối loạn điện giải hằng ngày để điều chỉnh công thức dịch truyền.
Điều dưỡng: Thực hiện quy trình thay băng vị trí truyền và chăm sóc đường truyền cực kỳ nghiêm ngặt để ngăn ngừa nhiễm khuẩn huyết liên quan đến catheter.
4. Kiểm soát biến chứng và An toàn người bệnh
TPN là kỹ thuật cao nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro nếu không được quản lý tốt:
Nhiễm trùng: Biến chứng nguy hiểm nhất, đòi hỏi sự tuân thủ vô khuẩn tuyệt đối của đội ngũ Kiểm soát nhiễm khuẩn.
Rối loạn chuyển hóa: Tăng đường huyết hoặc hội chứng nuôi ăn lại (Refeeding syndrome). Bệnh nhân được theo dõi đường huyết mao mạch định kỳ 4-6 giờ/lần.
Lắng đọng dịch mật: Cần chuyển sang dinh dưỡng đường tiêu hóa (ENT) ngay khi ruột có dấu hiệu hoạt động trở lại để bảo vệ niêm mạc ruột.
Việc chuẩn hóa quy trình TPN theo các hướng dẫn quốc tế khẳng định năng lực Điều trị hồi sức chuyên sâu của bệnh viện, giúp bệnh nhân nguy kịch có thêm cơ hội chiến thắng bệnh tật.