Trong những năm gần đây, sự tiến bộ của y học hạt nhân và kỹ thuật xạ trị đã mở ra cánh cửa hy vọng mới cho những bệnh nhân mắc khối u não và các bệnh lý thần kinh phức tạp. Trong đó, xạ phẫu bằng dao Gamma (Gamma Knife) nổi lên như một phương pháp "phẫu thuật không dao" ưu việt, giúp điều trị hiệu quả các tổn thương nằm sâu trong não mà không cần mở hộp sọ. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp quy trình chi tiết giúp người dân hiểu rõ hơn về kỹ thuật hiện đại này.
1. Dao Gamma: "Cận vệ" thầm lặng bảo vệ não bộ
Khác với phẫu thuật truyền thống, dao Gamma không sử dụng lưỡi dao cơ học. Thiết bị này hội tụ khoảng 200 chùm tia Gamma năng lượng thấp vào một tiêu điểm duy nhất là khối u. Tại điểm hội tụ này, năng lượng bức xạ sẽ đạt mức tối đa để phá hủy tế bào bệnh, trong khi các mô não lành xung quanh chỉ chịu tác động cực nhỏ của các tia đơn lẻ.
2. Quy trình xạ phẫu chuẩn y khoa tại các bệnh viện chuyên khoa
Một ca điều trị bằng dao Gamma thường diễn ra trong ngày với 4 bước nghiêm ngặt:
Bước 1: Cố định vị trí và chụp hình ảnh chẩn đoán
Để đảm bảo các tia xạ đi đúng hướng, đầu của bệnh nhân sẽ được cố định bằng một khung kim loại nhẹ (stereotactic frame) hoặc mặt nạ nhựa nhiệt thế hệ mới. Sau đó, bệnh nhân được chụp MRI, CT hoặc DSA để xác định chính xác tọa độ khối u trong không gian 3 chiều.
Bước 2: Lập kế hoạch điều trị trên hệ thống máy tính
Dựa trên hình ảnh vừa chụp, bác sĩ và kỹ sư vật lý y khoa sẽ sử dụng phần mềm chuyên dụng để lập sơ đồ chiếu tia. Từng góc chiếu, liều lượng bức xạ được tính toán tỉ mỉ sao cho khớp hoàn toàn với hình dạng khối u, bảo vệ tuyệt đối các dây thần kinh và mạch máu quan trọng.
Bước 3: Thực hiện xạ phẫu
Bệnh nhân nằm trên giường máy và được đưa vào buồng chiếu xạ. Trong suốt quá trình (từ 30 – 90 phút), bệnh nhân hoàn toàn tỉnh táo, có thể nghe nhạc hoặc trò chuyện với bác sĩ qua hệ thống liên lạc nội bộ. Máy sẽ vận hành tự động theo kế hoạch đã lập sẵn.
Bước 4: Chăm sóc sau can thiệp
Kết thúc quá trình, khung cố định hoặc mặt nạ được tháo bỏ. Bệnh nhân chỉ cần nằm nghỉ ngơi tại phòng lưu viện khoảng vài giờ để bác sĩ kiểm tra lần cuối trước khi xuất viện. Hầu hết mọi người có thể trở lại sinh hoạt bình thường ngay ngày hôm sau.
3. Những ưu thế vượt trội của phương pháp
An toàn cao: Hạn chế tối đa các biến chứng của phẫu thuật mở như nhiễm trùng, chảy máu hay tai biến do gây mê toàn thân.
Tiếp cận "vùng cấm": Điều trị được các khối u nằm ở vị trí hiểm hóc mà dao mổ thông thường khó tiếp cận.
Chi phí và thời gian: Rút ngắn thời gian nằm viện, giảm bớt gánh nặng chi phí điều trị lâu dài cho bệnh nhân.