Trong phẫu thuật và thủ thuật nội soi, chi phí vật tư tiêu hao (VTYT) thường chiếm tỷ trọng rất lớn. Việc nhầm lẫn giữa vật tư "đã kết cấu vào giá" và vật tư "thanh toán riêng" không chỉ dẫn đến xuất toán hàng loạt mà còn gây khó khăn cho công tác đấu thầu. Cùng phân định ranh giới này theo Văn bản hợp nhất 17/VBHN-BYT và hướng dẫn từ Công văn 247.
1. Nguyên tắc "Bất di bất dịch" trong cấu trúc giá DVKT
Theo Văn bản hợp nhất 17/VBHN-BYT, giá của một dịch vụ kỹ thuật nội soi (ví dụ: Nội soi dạ dày, Phẫu thuật nội soi cắt ruột thừa) đã bao gồm:
Vật tư tiêu hao thông thường: Găng tay, bông băng, cồn gạc, bơm kim tiêm, thuốc tê, dịch truyền cơ bản...
Dụng cụ dùng chung: Dao mổ thường, kẹp phẫu thuật, hệ thống máy nội soi (khấu hao).
=> Sai lầm thường gặp: Bệnh viện kê khai thanh toán riêng găng tay phẫu thuật hoặc dịch truyền trong ca mổ nội soi. Đây là lỗi "thanh toán trùng lắp" và chắc chắn sẽ bị xuất toán 100%.
2. Khi nào VTYT được thanh toán riêng (ngoài giá DVKT)?
VTYT chỉ được thanh toán riêng khi đáp ứng đồng thời 2 điều kiện:
Có tên trong danh mục được thanh toán riêng: Theo quy định tại các Thông tư của Bộ Y tế (đã được hợp nhất tại văn bản 17).
Chưa được tính vào giá DVKT: Đây là những vật tư có giá trị cao, tính chất chuyên biệt và thay đổi tùy theo ca bệnh.
Các loại VTYT nội soi thường được thanh toán riêng bao gồm:
Dụng cụ can thiệp chuyên sâu: Các loại Clip cầm máu, Snare cắt polyp, kim chọc hút (EUS-FNA), Stent đường tiêu hóa.
Vật tư phẫu thuật nội soi: Trocar (loại dùng một lần), dao siêu âm, dao hàn mạch, các loại lưới trong phẫu thuật thoát vị bẹn nội soi, các loại Stapler (máy khâu nối).
3. Công văn 247/BHXH-CSYT: "Phao cứu sinh" cho các vướng mắc vật tư thay thế
Một thực tế tại các bệnh viện năm 2025-2026 là vật tư trúng thầu đôi khi khác biệt về chủng loại hoặc hãng sản xuất so với danh mục kỹ thuật cũ. Công văn 247/BHXH-CSYT đã đưa ra hướng xử lý tháo gỡ:
Chấp nhận thanh toán vật tư thay thế: Nếu vật tư đó có cùng tính năng kỹ thuật và mục đích sử dụng nhưng tên thương mại hoặc quy cách khác với mô tả trước đây, cơ quan BHXH vẫn thực hiện thanh toán dựa trên kết quả đấu thầu hợp pháp.
Giải quyết nợ đọng: Các khoản VTYT nội soi bị "treo" do vướng mắc về mã dùng chung hoặc đơn vị tính sẽ được ưu tiên rà soát thanh toán dứt điểm.
4. Checklist quản trị để tránh xuất toán cho khoa Nội soi/Phẫu thuật
Để hồ sơ "sạch" trước giám định, quản lý cấp cao cần yêu cầu các bộ phận thực hiện:
Đối soát danh mục thầu và phần mềm HIS: Đảm bảo các VTYT có trong danh mục thanh toán riêng phải được cấu hình mã vật tư chính xác, không lồng ghép vào giá DVKT.
Ghi chép bệnh án điện tử (XML): Tên vật tư sử dụng phải khớp tuyệt đối với Sticker (tem) dán trên hồ sơ và hóa đơn thầu.
Minh chứng tính hợp lý: Đối với các vật tư đắt tiền (như dao siêu âm dùng 1 lần), phẫu thuật viên phải ghi rõ lý do sử dụng trong phiếu phẫu thuật (ví dụ: bệnh nhân có nguy cơ chảy máu cao, u mạch máu phức tạp) để thuyết phục giám định viên.
5. Kết luận
Phân định đúng vật tư tiêu hao trong nội soi là bài toán về sự chính xác và am hiểu quy định. Việc tận dụng các hướng dẫn từ Văn bản hợp nhất 17/VBHN-BYT và cơ chế mở từ Công văn 247/BHXH-CSYT sẽ giúp bệnh viện vừa đảm bảo được nguồn tài chính tái đầu tư, vừa giúp bác sĩ yên tâm sử dụng những vật tư tốt nhất để cứu chữa bệnh nhân.