Mặc dù đã đạt được những kết quả bước đầu trong việc thí điểm đổi mới hoạt động y tế cơ sở, nhưng để các Trạm Y tế (TYT) thực sự trở thành "người gác cổng" vững chắc, TP.HCM vẫn đang phải đối mặt với nhiều bài toán khó cần lời giải đáp thỏa đáng.
Những chuyển biến tích cực từ thực tiễn
Trong thời gian qua, TP.HCM đã nỗ lực triển khai mô hình TYT hoạt động theo nguyên lý Y học gia đình tại nhiều quận, huyện. Những thay đổi này đã mang lại diện mạo mới:
Các trạm y tế thí điểm được nâng cấp cơ sở vật chất, trang thiết bị đồng bộ hơn.
Sự kết nối giữa TYT và các bệnh viện tuyến trên thông qua hội chẩn từ xa đã giúp giải quyết được nhiều ca bệnh ngay tại cơ sở.
Niềm tin của một bộ phận người dân bước đầu được khôi phục khi danh mục thuốc Bảo hiểm y tế tại trạm được mở rộng.
Những "nút thắt" cần tiếp tục tháo gỡ
Bên cạnh những thành công, báo chí và các chuyên gia cũng chỉ ra những rào cản khiến mô hình đổi mới chưa thể phát huy tối đa hiệu quả:
Nguồn nhân lực vẫn là bài toán khó: Dù có chính sách thu hút bác sĩ trẻ, nhưng tình trạng nhân viên y tế cơ sở áp lực vì "vừa làm chuyên môn, vừa làm hành chính" vẫn còn hiện hữu. Việc giữ chân các bác sĩ giỏi ở lại lâu dài với trạm y tế đòi hỏi những chính sách đãi ngộ và môi trường phát triển nghề nghiệp thực chất hơn.
Cơ chế tài chính và thanh toán BHYT: Mức chi trả cho các dịch vụ kỹ thuật tại tuyến xã còn thấp, chưa tương xứng với nguồn lực đầu tư. Thủ tục thanh quyết toán đôi khi còn phức tạp, gây khó khăn cho việc triển khai các kỹ thuật mới hoặc cấp phát thuốc dài ngày cho bệnh nhân mãn tính.
Tâm lý "ngại" y tế tuyến dưới của người dân: Thay đổi thói quen của người dân từ việc "vượt tuyến" sang "khám tại trạm" cần thời gian. Nếu TYT không duy trì được danh mục thuốc đầy đủ và chất lượng khám ổn định, người dân sẽ lại tiếp tục tìm đến các bệnh viện tuyến trên.
Những điều cần làm để đổi mới thực chất
Để mô hình TYT phường, xã hoạt động hiệu quả và bền vững, các giải pháp trọng tâm cần được ưu tiên:
Đẩy mạnh chuyển đổi số: Giảm tải gánh nặng sổ sách, báo cáo bằng cách tự động hóa dữ liệu qua hồ sơ sức khỏe điện tử.
Tăng cường luân phiên có mục đích: Không chỉ đưa bác sĩ về hỗ trợ, mà cần có lộ trình chuyển giao kỹ thuật cụ thể để nhân viên y tế tại trạm có thể tự chủ hoàn toàn các kỹ thuật đó sau thời gian hỗ trợ.
Truyền thông dựa trên hiệu quả: Thay vì truyền thông lý thuyết, cần giới thiệu những câu chuyện thật, người thật đã được điều trị thành công tại trạm để người dân an tâm.
Đổi mới mô hình Trạm Y tế là một hành trình dài, không thể hoàn thành trong một sớm một chiều. Với sự quyết liệt của lãnh đạo TP.HCM và những điều chỉnh chính sách kịp thời, y tế cơ sở sẽ dần vượt qua khó khăn, khẳng định vị thế không thể thay thế trong hệ thống chăm sóc sức khỏe nhân dân.