Trong quản trị bệnh viện, chi phí đồ vải (quần áo bệnh nhân, ga trải giường, vỏ gối) và công tác hấp sấy dụng cụ là những yếu tố cấu thành quan trọng trong giá ngày giường và dịch vụ kỹ thuật. Tuy nhiên, việc tách riêng các chi phí này để thu thêm của người bệnh hoặc kê khai thanh toán Bảo hiểm y tế (BHYT) sai quy định là một lỗi phổ biến dẫn đến xuất toán mức độ Trung bình nhưng có quy mô lớn.
Hiểu đúng về bản chất "kết cấu phí dịch vụ" theo hướng dẫn của Bộ Y tế là điều kiện tiên quyết để đảm bảo tính minh bạch tài chính và an toàn trong giám định BHYT.
1. Tóm tắt nội dung quy định pháp lý
Theo các công văn hướng dẫn của Bộ Y tế về kết cấu giá dịch vụ khám chữa bệnh (đặc biệt là Thông tư 22/2023/TT-BYT), chi phí đồ vải và hấp sấy được quy định như sau:
Kết cấu trong giá ngày giường: Chi phí giặt là, sấy, hấp đồ vải (ga, gối, màn, quần áo người bệnh) đã được tính vào giá dịch vụ Ngày giường bệnh nội trú.
Kết cấu trong giá dịch vụ kỹ thuật (DVKT): Chi phí hấp sấy, tiệt khuẩn bộ dụng cụ thực hiện thủ thuật/phẫu thuật đã được tính vào cơ cấu giá của chính DVKT đó.
Quy định về thay đồ vải: Định mức thay ga, gối và quần áo bệnh nhân được quy định theo loại giường (Giường hồi sức cấp cứu thay hàng ngày hoặc khi bẩn; Giường nội trú thường quy thay theo định kỳ hoặc khi cần thiết).
2. Các điểm cần lưu ý để không bị xuất toán
2.1. Những nội dung dễ bị hiểu sai
"Thu thêm tiền quần áo khi bệnh nhân nhập viện": Một số cơ sở thu "phí mượn đồ vải" hoặc "phí giặt là" tách biệt với tiền giường. Điều này vi phạm quy tắc kết cấu giá. Trừ khi người bệnh yêu cầu sử dụng dịch vụ đồ vải cao cấp theo diện dịch vụ tự nguyện, mọi chi phí đồ vải cơ bản phải nằm trong giá BHYT.
Tách riêng tiền hấp sấy dụng cụ: Việc kê thêm một dòng chi phí "Công hấp sấy" hoặc "Vật tư hấp sấy" khi thực hiện một thủ thuật (như thay băng, chọc dịch) là lỗi tính trùng, vì giá thủ thuật đã bao gồm chi phí khấu hao dụng cụ và tiệt khuẩn.
2.2. Điều kiện thanh toán và minh chứng dữ liệu
Sổ theo dõi đồ vải: Khoa lâm sàng phải có sổ theo dõi việc cấp phát và thu hồi đồ vải cho bệnh nhân hàng ngày. Đây là minh chứng để giải trình với giám định viên khi họ đối soát số lượng bệnh nhân thực tế với chi phí giặt là phát sinh tại khoa Kiểm soát nhiễm khuẩn.
Quy trình tiệt khuẩn chuẩn: Mọi dụng cụ hấp sấy phải có nhãn kiểm soát (chỉ thị màu) đạt yêu cầu. Nếu không chứng minh được quy trình hấp sấy đạt chuẩn, BHYT có thể nghi ngờ tính an toàn của DVKT và từ chối thanh toán toàn bộ dịch vụ liên quan.
2.3. Những sai sót thường gặp trong thực tế
Tính trùng chi phí đồ vải khi chuyển khoa: Bệnh nhân chuyển từ khoa A sang khoa B trong cùng một ngày, cả hai khoa đều kê khai cấp phát bộ đồ vải mới và tính phí vào bảng kê (trong khi thực tế bệnh nhân chỉ dùng 01 bộ).
Kê khai vật tư tiêu hao đóng gói lẻ sai quy định: Sử dụng túi ép, băng keo chỉ thị màu vượt định mức quy định cho một bộ dụng cụ (đã phân tích ở các mục trước).
Lỗi mã hóa: Áp dụng sai mã dịch vụ ngày giường (ví dụ áp mã giường tầng có điều hòa/đồ vải thay hàng ngày cho loại giường thường) nhằm hưởng chênh lệch chi phí giặt là.
3. Gợi ý cách triển khai trong bệnh viện
Để quản trị rủi ro bền vững, bệnh viện nên áp dụng các giải pháp sau:
Chuẩn hóa danh mục vật tư trên HIS: Cấu hình phần mềm để tự động chặn các mã chi phí "Giặt là", "Hấp sấy" lẻ khi bệnh nhân đã được chỉ định mã "Ngày giường bệnh" hoặc "DVKT" tương ứng.
Quản lý đồ vải bằng mã vạch/RFID: Gắn chip hoặc mã vạch lên đồ vải để quản lý vòng đời và số lần giặt. Hệ thống sẽ tự động ghi nhận bệnh nhân A đang sử dụng bộ đồ vải nào, tránh việc kê trùng khi chuyển khoa.
Xây dựng định mức hấp sấy tập trung: Khoa Kiểm soát nhiễm khuẩn quản lý việc hấp sấy dựa trên số lượng DVKT thực tế từ phòng mổ và các khoa. Sử dụng phần mềm để đối soát chéo:
Số lượt thủ thuật thực hiện = Số bộ dụng cụ cần hấp sấy.Tăng cường kiểm tra nội bộ: Phòng Điều dưỡng phối hợp với Phòng Tài chính kiểm tra đột xuất tại các buồng bệnh để đảm bảo bệnh nhân được sử dụng đồ vải đúng định mức và không bị thu thêm các khoản phí ngoài quy định.